Uşaqlar tərbiyəni daha çox valideynlərin nəsihətlərindən deyil, onların hər gün nümayiş etdirdiyi davranışlardan öyrənirlər. Böyüklərin adi məişət vərdişləri və reaksiyaları uşaqların gözündən yayınmır və zamanla onların xarakterinin, dəyərlərinin və həyat tərzinin formalaşmasına təsir edir.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, ilk baxışdan əhəmiyyətsiz görünən gündəlik davranışlar belə uşağın özünəinamına, dünyagörüşünə və gələcək vərdişlərinə dərin təsir göstərə bilər. Mütəxəssislər valideynlərə uşaqların xüsusilə diqqət yetirdiyi altı əsas davranışa fikir verməyi tövsiyə edirlər.
Tərəfdaş və digər böyüklərlə münasibət
Uşaqlar ailə daxilindəki bütün qeyri-verbal davranışları asanlıqla hiss edirlər. Narazı baxışlar, göz çevirmələr, həyat yoldaşı və ya qohumlar haqqında istehzalı ifadələr onların diqqətindən yayınmır.
Praktik psixoloq Cazmin Makkoy bildirir ki, hətta zarafat kimi deyilən tənqidi fikirlər belə uşaq tərəfindən ciddi qəbul edilir. Əksinə, valideynlərin bir-biri haqqında hörmətlə və sevgi ilə danışması uşaqlarda təhlükəsizlik hissini gücləndirir və narahatlıq səviyyəsini azaldır.
Öz bədəni və görünüşünə münasibət
Uşaqlar valideynlərin xarici görünüşlərinə münasibətini də mənimsəyirlər. Ailə dietoloqu Alissa Miller qeyd edir ki, əgər valideynlər birlikdə şəkil çəkdirməkdən çəkinir, çimərlikdə açıq geyim geyinməkdən utanır və ya güzgüyə baxarkən daim öz görünüşlərindən narazılıq edirlərsə, uşaqlar da bu davranışı təkrarlamağa başlayırlar. Bu cür özünəinam çatışmazlığı gələcəkdə uşaqlarda müxtəlif komplekslərin yaranmasına səbəb ola bilər.
Sözlərdən çox əməllər
Psixoloq Laura Markhemin sözlərinə görə, uşaqlar deyilənlərdən çox görülən işlərə inanırlar. Valideynlər dürüstlük, ədalət və qarşılıqlı dəstəkdən danışsalar da, gündəlik həyatda fərqli davranırlarsa, uşaq məhz onların əməllərini nümunə götürəcək.
Çətin anlarda özünə qarşı münasibət
Uşaqlar böyüklərin uğursuzluqlara necə reaksiya verdiyini diqqətlə izləyirlər. Valideynlərin daim özünü günahlandırması, mükəmməllik dalınca qaçması və səhvlərə görə panikaya düşməsi uşaqlara da özlərinə qarşı həddindən artıq sərt olmağı öyrədir. Əksinə, səhvləri sakit qəbul etmək, onlardan nəticə çıxarmaq və yoluna davam etmək uşaqlarda psixoloji dözümlülüyün formalaşmasına kömək edir.
Ailədə qidalanma mədəniyyəti
Qidalanma vərdişləri ilk növbədə ailədə formalaşır. Valideynlərin qidaları "yaxşı" və "pis" kimi sərt şəkildə ayırması, tez-tez pəhriz naminə yeməkdən imtina etməsi və ya kalorili yeməkdən sonra özünü günahkar hiss etdiyini göstərməsi uşaqlarda sağlam olmayan qidalanma davranışlarının yaranmasına səbəb ola bilər. Araşdırmalar göstərir ki, bu vərdişlər insanın bütün həyatı boyu davam edə bilər.
Uşaq haqqında başqalarının yanında danışmaq
Mütəxəssislər valideynlərə övladları haqqında yad insanların və ya qohumların yanında necə danışdıqlarına diqqət yetirməyi tövsiyə edirlər. Uşaq söhbətin bütün məzmununu anlamasa belə, danışığın emosional tonunu hiss edir. Bu isə onun özünəinamına və ətrafındakı insanlara olan etibarına mənfi təsir göstərə bilər.
Mütəxəssislərin fikrincə, uşaqlar ilk növbədə valideynlərinin davranışını təkrarlayırlar. Buna görə də onlara verilən ən yaxşı dərs deyilən sözlər deyil, hər gün nümayiş etdirilən müsbət nümunədir
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
