Valideynlərin çoxu düşünür ki, onların uşağı özü hər şeyi anlayacaq. Lakin bir çox hallarda uşaq açıq şəkildə xoşuna gəlməyən bir xahişə belə "yox" deməkdən çəkinəndə vəziyyətin düşündüklərindən fərqli olduğu ortaya çıxır.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislər "yox" demək bacarığının doğuşdan gələn xüsusiyyət deyil, öyrədilməli və inkişaf etdirilməli bir vərdiş olduğunu bildirirlər.
Psixoloqlar uzun müddətdir xəbərdarlıq edirlər ki, "yox" deməyi bacarmayan uşaqlar daha tez-tez xoşagəlməz vəziyyətlərlə qarşılaşırlar. Buna görə də şəxsi sərhədlər haqqında söhbəti təxirə salmaq olmaz.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, uşaq imtina etməyi ilk növbədə böyükləri müşahidə edərək öyrənir. Əgər valideynlər özləri "yox" deməyi bacarmırlarsa, uşaq da həmin davranışı təkrarlayır.
Valideynlər uşaqlara izah etməlidirlər ki, imtina etmək kobudluq deyil, özünü qorumağın bir yoludur. Uşaqlar bu fikri mütəmadi eşitdikdə onu daha tez mənimsəyirlər.
Pedaqoqlar tövsiyə edir ki, bu mövzuya gündəlik və sadə vəziyyətlərdən başlanılsın. Məsələn, uşaq oynadığı oyuncağı kiməsə vermək istəmədikdə.
Belə anlarda böyüklər uşağa nəzakətli, lakin qəti səslənən bir cümlə deməyi öyrədə bilərlər. Bu isə uşağın öz qərar vermək hüququnun olduğunu hiss etməsinə kömək edir.
Xüsusilə bədən sərhədləri ilə bağlı vəziyyətləri izah etmək vacib sayılır. Uşaq bilməlidir ki, xoşuna gəlməyən qucaqlaşma və ya toxunuşdan imtina edə bilər.
Psixoloqlar qeyd edirlər ki, uşaqlar çox vaxt böyükləri incitməkdən qorxurlar. Buna görə də onlara izah etmək lazımdır ki, şəxsi rahatlıq başqalarının gözləntilərindən daha vacibdir.
Rol oyunları bu bacarığın möhkəmlənməsinə kömək edir. Uşaq müxtəlif ssenariləri oyun şəklində canlandırdıqda real həyatda daha inamlı davranır.
Bəzi valideynlər düşünür ki, uşaq "yox" deməyi öyrənsə, həddindən artıq tərs olacaq. Lakin mütəxəssislər bunun əksini bildirirlər.
Onların sözlərinə görə, şəxsi sərhədlərini bilən uşaqlar daha az münaqişəyə girirlər. Onlar narazılıqlarını sakit və qışqırmadan ifadə etməyi bacarırlar.
Valideynlərin uşağı "yox" deməyə çalışdığı zaman dəstəkləməsi də mühüm sayılır. Hətta uşaq bunu bir qədər çətin və ya qeyri-dəqiq ifadə etsə belə, bu düzgün istiqamətdə atılmış addım hesab olunur.
Əgər böyüklər buna əsəbi reaksiya versə, uşaq yenidən cəhd etmək istəmir və imtina etməyin pis bir davranış olduğunu düşünür.
Vaxt keçdikcə bu bacarıq uşağın davranışının təbii hissəsinə çevrilir. Uşaq öz fikrinin əhəmiyyətli olduğunu anlayır.
Şəxsi sərhədlərinə əmin olan uşaqlar həmyaşıdları ilə ünsiyyətdə də özlərini daha rahat hiss edirlər və başqalarının təzyiqinə daha az məruz qalırlar.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, "yox" demək bacarığı həm yeniyetməlik dövründə, həm də böyüklük həyatında vacib rol oynayır və şəxsi təhlükəsizliyin ən etibarlı vasitələrindən biri sayılır.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
