100 yaşdan çox yaşayanların ortaq 5 sirri

Amerikalı rejissor Sem Qrin 10 il ərzində dünyanın ən yaşlı insanları ilə görüşərək onların həyat tərzini araşdırıb. Rejissor yüz ildən çox yaşayan insanların bir-birinə bənzəyən bir sıra xüsusiyyətlərinin olduğunu müəyyən edib.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, Sem Qrin dünyanın ən yaşlı insanları haqqında sənədli film hazırlamaq üçün 2015-ci ildən etibarən müxtəlif ölkələrə səfər edib və Ginnesin Rekordlar Kitabında “dünyanın ən yaşlı yaşayan insanı” titulunu daşıyan şəxslərlə görüşüb.

Onun bu mövzuya marağı 116 yaşında dünyanın ən yaşlı insanı elan edilən amerikalı Süzanna Muşatt Consla görüşdən sonra başlayıb. Rejissor insanın 100, hətta 110 ildən çox yaşamasına hansı amillərin təsir etdiyini anlamağa çalışıb.

Qrin bildirib ki, uzunömürlülüyün hamıya uyğun vahid “sirri” yoxdur. Genetika, həyat tərzi və təsadüfi amillər burada mühüm rol oynayır. Bununla belə, onun görüşdüyü uzunömürlü insanların həyatında beş əsas ortaq xüsusiyyət diqqət çəkib.

Əksəriyyəti qadınlardır

2015-2025-ci illər ərzində dünyanın ən yaşlı yaşayan insanı titulunu daşıyan şəxslərin hamısı qadın olub. Rejissorun sözlərinə görə, dünyanın ən yaşlı insanının kişi olması olduqca nadir haldır.

İngiltərədə aparılan uzunömürlülük araşdırmalarına əsasən, dünyadakı 100 yaşdan yuxarı insanların 85 faizindən çoxunu, 110 yaşdan yuxarı yaşayanların isə 90 faizdən çoxunu qadınlar təşkil edir. Tarixdə yaşı rəsmi şəkildə təsdiqlənmiş ən uzunömürlü insan da qadın olub. Fransalı Janna Kalman 1997-ci ildə 122 yaşında vəfat edib.

Həyata pozitiv yanaşırlar

Rejissorun diqqətini çəkən digər xüsusiyyət uzunömürlü insanların həyata münasibəti olub. Onların əksəriyyəti çoxsaylı çətinliklər yaşasa da, pessimist olmayıb. Məsələn, yaponiyalı Kane Tanaka İkinci dünya müharibəsini görüb, həyat yoldaşı müharibəyə gedib, oğlu əsir düşüb, özü isə iki dəfə xərçəng xəstəliyinə qalib gəlib. Buna baxmayaraq, Tanaka insanlara çox narahat olmamağı və hər şeyi həddindən artıq düşünməməyi məsləhət görüb. 117 yaşına qədər yaşayan Mariya Branyas da həyatında müharibələr və pandemiyalar görsə də, keçmişindən danışarkən daha çox xoş xatirələrini yada salıb.

Tək qalmırlar

Uzunömürlü insanlarda müşahidə edilən digər mühüm məqam güclü sosial əlaqələrinin olmasıdır. Sem Qrinin sözlərinə görə, onun görüşdüyü insanların ətrafında həmişə qayğı göstərən ailə üzvləri, dostları və ya baxıcıları olub. Rejissor hesab edir ki, sevilmək, sosial münasibətləri qorumaq və başqa insanlarla ünsiyyətdə olmaq uzun və sağlam həyat üçün əhəmiyyətli amillərdən biridir.

Gündəlik rejimə əməl edirlər

110 yaşdan çox yaşayan insanların əksəriyyətinin müəyyən gündəlik rejimi olub. Onlar yatmaq, yemək, fiziki hərəkət və digər gündəlik fəaliyyətlərini mümkün qədər eyni qaydada davam etdiriblər. Uzunömürlülərin bir çoxu hətta yaşlı dövrlərində də fəaliyyətlərini dayandırmayıb.

Yamaykalı Vayolet Braun 80 ildən artıq musiqi müəllimi işləyib. Andre bacı kimi tanınan fransız rahibə isə 100 yaşından sonra belə könüllü fəaliyyətini davam etdirib. Qrin qeyd edib ki, bu insanlar xüsusi pəhrizlərə əməl etməyiblər. Əsas xüsusiyyət onların uzun illər ərzində eyni vərdişləri və müəyyən tarazlığı qoruması olub.

Həyatdan zövq alırlar

Rejissorun sözlərinə görə, dünyanın ən yaşlı insanlarının hamısı son dərəcə sərt həyat tərzi sürməyib. Bəziləri şirniyyat, ət və süd məhsullarını sevib, bəziləri isə müəyyən dövrlərdə spirtli içki və ya siqaretdən istifadə edib.

Məsələn, 116 yaşına qədər yaşayan Süzanna Muşatt Cons hər səhər bekon yeyib. Dünyanın ən uzunömürlü insanı hesab edilən Janna Kalmanın isə 100 yaşını keçdikdən sonra belə siqaret çəkdiyi məlumdur.

Bununla belə, Sem Qrin onların əksəriyyətinin hər şeydə ölçülü davranmağa çalışdığını vurğulayıb. Rejissorun fikrincə, uzunömürlüləri birləşdirən əsas xüsusiyyətlər həyatı həddindən artıq ciddiyə almamaq, insanlarla əlaqəni qorumaq, gündəlik rejimə sahib olmaq, pozitiv düşünmək və həyatın zövqlərindən müəyyən ölçüdə yararlanmaqdır.