Təsəvvür edin, mənziliniz aylardır boşdur. Nə mətbəxdə kran açılır, nə hamamdan istifadə edilir, nə də evdə kimsə yaşayır. Ancaq bir gün kommunal ödənişləri yoxlayanda görürsünüz ki, su borcunuz artıb. Bəs istifadə olunmayan suya görə niyə pul hesablanır? Bu, sayğacın nasazlığıdır, yoxsa hesablamada səhv var?
Lent.az xəbər verir ki, Azərbaycanda su abonentlərinin qarşılaşa biləcəyi belə vəziyyətlərin bir neçə mümkün səbəbi var. Maraqlıdır ki, borcun yaranması həmişə suyun faktiki sərf edildiyini göstərmir.
Boş mənzilə su pulu necə yazıla bilər?
Ən mühüm səbəblərdən biri sayğac göstəricisinin vaxtında oxunmamasıdır. İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidmətinin açıqladığı qaydalara əsasən, abonent sayğaca baxış keçirilməsinə şərait yaratmadıqda sərfiyyat əvvəlki 12 ayın orta göstəricisi əsasında hesablana bilər.
Məsələn, ailə əvvəlki aylarda müntəzəm su istifadə edib, daha sonra mənzili boş saxlayıbsa, sayğacın faktiki göstəricisi oxunmadığı halda əvvəlki sərfiyyata əsaslanan hesablamalar yarana bilər.
Lakin burada vacib məqam var: sayğacın faktiki göstəricisi müəyyən edildikdən sonra əvvəlki hesablamalara uyğun düzəliş aparılmalıdır.
Bu isə o deməkdir ki, hesabda görünən hər məbləğ mütləq faktiki istehlak edilmiş suyun dəyəri olmaya bilər.
Sayğac dayanıb, amma borc artır?
Digər ehtimal sayğacın nasazlığıdır. Mexaniki sayğac işləmədikdə yeni cihaz quraşdırılanadək sərfiyyat əvvəlki 12 ayın orta aylıq göstəricisi əsasında müəyyən edilə bilər.
Belə vəziyyətdə mənzil sahibinin problemi vaxtında bildirməsi vacibdir. Əks halda, faktiki sərfiyyatla hesablanan məbləğ arasında fərq yarana bilər.
Bəzən isə səbəb daha sadə olur. Unitaz çənində görünməyən sızma, divarın içərisindən keçən borudakı nasazlıq və ya tam bağlanmayan kran su itkisinə səbəb ola bilər.
Hətta evdə heç kim yaşamasa da, sayğacdan sonrakı borularda sızma varsa, su sərfiyyatı davam edə bilər.
Borc başqa mənzilə aid ola bilərmi?
Abonentlərin diqqət etməli olduğu məsələlərdən biri də qeydiyyat məlumatlarıdır.
Mənzil alqı-satqısı zamanı abonent kodunun yeni mülkiyyətçinin adına keçirilməməsi, əvvəlki dövrün borcunun hesabda qalması və ya göstəricilərin yanlış qeydə alınması anlaşılmazlıq yarada bilər.
Bu səbəbdən yeni mənzil alan şəxslərin su hesabını yoxlaması, sayğac göstəricisini sənədləşdirməsi və abonent məlumatlarını yeniləməsi əhəmiyyətlidir.
Əks halda, sonradan borcun hansı dövrdə yarandığını müəyyənləşdirmək çətinləşə bilər.
Sayğacın səhv yazdığını necə sübut etmək olar?
İlk növbədə mənzildəki bütün kranlar bağlanmalı və sayğacın göstəricisi yoxlanılmalıdır. Heç bir su sərfiyyatı olmadığı halda sayğac hərəkət edirsə, bu, sızma və ya texniki problem ehtimalını araşdırmaq üçün əsasdır.
Abonent sayğacın göstəricisini tarixlə birlikdə foto və ya video ilə qeydə ala bilər.
Daha sonra əvvəlki ödəniş qəbzləri, hesab-fakturalar və faktiki göstəricilər müqayisə edilməlidir.
Şübhə davam edərsə, sayğacın rəsmi yoxlanılması tələb oluna bilər. Yoxlamanın nəticəsi müvafiq sənədlə rəsmiləşdirilməlidir.
Qeyd edək ki, sayğacın abonentin arzusu və ya təqsiri səbəbindən yoxlanılması ilə digər hallarda aparılan yoxlamaların xərclərinin ödənilməsi qaydaları fərqlənir.
Azərbaycanda hara şikayət etmək olar?
Vətəndaşlar Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyinin 955 Çağrı Mərkəzinə müraciət edə bilərlər. Mərkəz sayğaclar, su borcları və texniki problemlərlə bağlı müraciətləri qəbul edir.
Bundan başqa, my.gov.az portalında “Borcun araşdırılması üzrə müraciət” elektron xidməti mövcuddur.
Abonent həmin xidmət vasitəsilə hesabında yaranmış borcun araşdırılmasını istəyə bilər.
Şikayət zamanı abonent kodunun, faktiki sayğac göstəricisinin, ödəniş sənədlərinin və problemin yarandığı dövrün göstərilməsi araşdırmanı asanlaşdıra bilər.
Əgər hesablamada səhv müəyyən edilərsə, müvafiq qaydada düzəliş tələb etmək mümkündür.
Pul ödəmədən əvvəl nəyi bilməlisiniz?
Ən vacib məsələ borcun hansı əsasla hesablandığını müəyyənləşdirməkdir. Məbləğin əvvəlki dövrdən qalıb-qalmadığı, orta sərfiyyatla hesablanıb-hesablanmadığı və faktiki sayğac göstəricisinə uyğunluğu yoxlanılmalıdır.
Şübhəli borcu sadəcə görməzdən gəlmək də düzgün deyil. Çünki məsələ araşdırılmadıqda ödəniş mübahisəsi davam edə bilər.
Nəticə etibarilə, boş mənzilə su borcu yazılması hər zaman qanunsuz hesablamanın sübutu deyil. Lakin abonent borcun mənşəyini öyrənmək, sayğacın yoxlanılmasını istəmək və yanlış hesablamaya etiraz etmək imkanına malikdir.
Əsas məsələ şübhəli məbləğin səbəbini vaxtında araşdırmaq və bütün müraciətləri sənədləşdirməkdir.