Ceffri Epşteyn kimdir? - Azyaşlı qızları SATAN riyaziyyat müəllimi

Son günlər “Epşteyn sənədləri” dünya gündəmini zəbt edib.

Bəs Ceffri Epşteyn kimdir?

Lent.az “Bioqrafiya” rubrikasında Epşteyn haqqında məlumatı təqdim edir.

- Ceffri Epşteyn kimdir?

Ceffri Epşteyn ABŞ-da doğulmuş məşhur maliyyəçi və seksual cinayətkar idi. O, cinsi insan alveri ittihamlarına görə məhkum edilmişdi. Epşteyn milyoner kimi tanınırdı və zəngin, nüfuzlu şəxslər çevrəsində məşhur idi. 2019-cu ilin avqustunda federal həbsxanada öldükdə hüquq-mühafizə orqanları onun ölümünü “intihar” kimi qiymətləndirsə də, bu hadisə böyük mübahisələrə səbəb oldu.

- Epşteyn harada dünyaya gəlib?

Ceffri Epşteyn 1953-cü il yanvarın 20-də Nyu-Yorkun Bruklin rayonunda anadan olub.

- Epşteyn hara oxuyub?

O, təhsilini Si Geyt  məhəlləsində davam etdirib, riyaziyyat fənnində istedadlı idi və pianoda ifa etməyi bacarırdı. Bruklindəki Lafayette Liseyini bitirib (məktəbini iki sinif qabaqlayaraq 1969-cu ildə məzun olub). Daha sonra 1969–1971-ci illərdə Cooper Union-da, ardından isə NYU Courant Riyaziyyat İnstitutunda təhsil alıb, lakin heç bir dərəcə əldə etməyib. Epşteyn heç vaxt ali təhsil diplomunu almamışdı.

- Ceffri Epşteynin Dalton məktəbində müəllim işləməsi və Bear Stearns-də işə gəlişi necə baş verdi?

Ceffri Epşteyn 1974–1976-cı illərdə məşhur Dalton Məktəbində fizika və riyaziyyat müəllimi işləyib. Bu məktəbdə təhsil alan tələbələrin çoxu zəngin ailələrdən idi. Epşteyn sinifdə xarizmatik və qeyri-ənənəvi müəllim kimi seçilirdi, hətta bir dəfə məktəblilərin içki süfrəsində iştirak etmişdi. 1976-cı ildə bir valideyn onun zəngin bacarıqlarından təsirlənərək Uoll-Stritdəki Bear Stearns investisiya şirkətinin icraçı direktoru Alan “Ace” Qrinberqə müraciət etdi və nəticədə Epşteyn həmin maliyyə müəssisəsində işə qəbul olundu. Epşteyn Dalton məktəbindən çıxarılsa da, dərhal sonra Bear Stearns şirkətində çalışaraq maliyyə karyerasına başladı.

- Ceffri Epşteyin maliyyə karyerası və sərvəti necə formalaşdı?

Ceffri Epşteyn Bear Stearns-də sürətlə yüksəldi: 1976-cı ildə - şirkətə işə düzələndən dörd il sonra, cəmi 27 yaşında, sərmayə firmasında məhdud tərəfdaş oldu. Lakin 1981-ci ildə şirkətdə daxili araşdırma aparıldı və Epşteynin bəzi özəl xərcləri üzə çıxdı; o, bu araşdırma əsasında Bear Stearns-dən getdi. 1988-ci ildə Epşteyn “J. Epstein & Company” adlı öz maliyyə məsləhət firmasnı qurdu. Bu firma yalnız milyarder müştərilərə xidmət göstərirdi. Məsələn, onun ən böyük müştərisi Lesli Veksner (Victoria’s Secret və başqa pərakəndə şirkətlər qurucusu) idi. Epşteyn Veksnerin onillərlə davam edən işlərini idarə etmişdi və bu əməkdaşlıqdan böyük maddi fayda əldə etmişdi. Epşteynin sərvətinin digər mənbələri isə sirr olaraq qaldı; ictimaiyyət üçün məlum olan tək şey onun mənzilləri və torpaqları idi, çünki onun fondunun sərmayəsi haqda məlumatlar açıqlanmamışdı.

- Ceffri Epşteynin mənzilləri və lüks malikanələri haqqında nə bilinir?

Cefri Epşteyn çoxsaylı daşınmaz əmlaklara malik idi. Onun əslən ən məşhur mülkü Nyu-Yorkun Upper East Side küçəsindəki böyük mənzili idi (bu evin girişində “J.E.” hərfləri yazılmışdı). Məhkəmə sənədlərinə görə bu evin qiyməti təxminən 77 milyon dollar dəyərindədir.

Florida ştatında da özəl bir malikanəsi vardı (Palm Beach-dəki 1,76 milyon dollarlıq malikanə). Həmçinin Zorro Ferma adlanan Nyu-Meksiko ştatında 7,500 akrlıq böyük bir torpaq sahəsi sahibi olmuşdu. Epşteynin ən çox diqqət çəkən mülkü isə Amerikanın Vircin Adalarında yerləşən Little St. James adlı özəl adasıydı. Burada həyat tərzi son dərəcə lüks idi: Epşteyn şəxsi təyyarəsi ilə sərhədsiz səyahət edər, malikanələrində bahalı avadanlıq və qeyri-adi incəsənət nümunələri saxlayardı. Bu lüks həyatının əlamətləri ona “Elita toyuğu” ləqəbi qazandırmışdı.

- Epşteyn hansı seçilmiş əhatə dairələri ilə tanınıb?

Epşteyn varlı və güclü insanlarla sıx əlaqələr qurması ilə məşhur idi. O, Birləşmiş Ştatların keçmiş prezidenti Bill Klinton və Donald Tramp kimi siyasətçilərlə dost idi. Məsələn, Klintonun onun özəl təyyarəsində dəfələrlə (bir çox xəbər mənbələrinə görə 20 dəfədən çox) səyahət etdiyi bildirilir, Tramp isə öncə "mən onu tanıyırdım, belə bilirdim, ki... rahat adamdır" kimi şərhlər vermişdi.

Epşteyn həmçinin Hollivud səviyyəli məşhurlarla (pərəstişkarları arasında aktyor Alen Derşovitz kimi adlar da var) və Nobel mükafatı laureatı alimlərlə görüşürdü. Britaniya krallığı da bu dairəyə daxil idi: hakimiyyət dairələri dəfələrlə şahzadə Endryunun Epşteynlə əlaqəsini araşdırdı və hətta Epşteyn sənədlərində Endryunun şəkli yayıldı. Qısacası, Epşteyn son dərəcə seçilmiş “insanlarla əlaqə şəbəkəsi” quraraq özünü zəngin və nüfuzlu dairələrə daxil etməyə çalışırdı.

- Epşteyn sənədlərində kimlərin adları hallanır? 

Epşteynin dairəsində aktyor Kevin Speysi, model Naomi Kempbell, fizika dahisi Stiven Hokinq, hüquq professoru Alan Derşovits, Victoria’s Secret-in qurucusu Les Veksner, milyarder Leon Blek, keçmiş senator Corc Miçell,  model agenti Jan-Luk Bryunel və digər yüksək vəzifəli şəxslər vardı. Sənədlərdə həmçinin Emmanuel Makron, İlon Mask, Bil Geyts, Ancelina Coli və sair kimi tanınmış şəxslərin adları da hallanır.

- Epşteynin insan alverinə dair əməlləri nə zaman aşkarlandı?

Epşteynin cinsi cinayətləri barədə istintaq 2005-ci ildə Palm Biç (Florida) polisinin məlumatı ilə başlamışdı. 2005-ci ilin martında bir valideyn bildirdi ki, 14 yaşlı qızı Epşteynin Palm Biçdəki malikanəsində seksual zorakılığa məruz qalıb. Bu xəbərə dərhal reaksiya olaraq polis Epşteynə qarşı istintaq açdı. Sorğulanan yüzlərlə yeniyetmə qız onlara Epşteyn üçün “seksual masajlar” verdiklərini, buna görə pul aldığını bildirdi. Gisleyn Maksvel adlı köməkçisi də tutuldu – onun üzərində “Epşteynin cinayət şəbəkəsi üçün yeniyetmələri toplayan” kimi ittihamlar vardı. Məlumata görə, Maksvel onlarla yeniyetməni Epşteynin evlərinə təqdim etmişdi. Hadisələr göstərir ki, bu “seks ticarəti” halqası 1990-cı illərdən etibarən mövcud idi.

- 2008-ci ildə nə baş verdi – “şirin razılaşma” nə idi?

2008-ci ildə Florida əyalətində Epşteyn federal ittihamlardan qurtulmaq üçün hüquq-mühafizə orqanları ilə gizli saziş bağladı. Nümayiş olunan sazişlə Epşteynin üzərindən  federal səviyyədə cinsi insan alveri ittihamları götürüldü və əvəzinə ştat qanunlarını pozma ittihamları irəli sürüldü. O, yetkinlik yaşına çatmayanları fahişəliyə cəlb etməyə görə günahını etiraf etdi və beləliklə, federal müdaxilədən qorundu. Epşteyn bu ştat cəzasına görə 18 ay həbs cəzası alsa da, bunun cəmi 13 ayını həbsxanada keçirtdi (həftənın beş günü gündüz saatlarında iş icazəsi, üç günü isə həbsxanada olmaqla). 2018-ci ildə həmin saziş böyük qalmaqala səbəb oldu; Daxili Təftiş Bürosu adlı DOJ bölməsi sazişi “çox pis qərar” kimi qiymətləndirdi, çünki ittihamçılar və vəkillər Epşteyni həqiqi məhkəmə məsuliyyətindən xilas etdilər.

- 2019-cu ildə Epşteyn tutuldu və yeni ittihamlarla üzləşdi...

2019-cu ilin iyulunda Epşteyn Kaliforniya-Florida federal məhkəməsinin ittihamları ilə həbs edildi. ABŞ prokurorları bildirdi ki, Epşteyn “cinsi insan alveri” və qızların təcavüz olunması şəbəkəsini idarə edib. İttihamnaməyə görə, Epşteyn əməllərində 14 yaşlılar da daxil olmaqla çoxlu yeniyetmə qızlar iştirak edib. Hakimiyyət orqanları Epşteynin Nyu-Yorkdakı mənzilində axtarış keçirdi və orada yetkinlik yaşına çatmayan qızların erotik məzmunlu şəkilləri, əlaqə qeydləri və saxlama sənədləri kimi sübutlar tapdı. Onlar hesab edirdilər ki, onun şəxsi təyyarələri və böyük sərvəti ölkədən qaçmaq üçün şərait yaradır, buna görə də girov qarşılığında azadlığa buraxılmamalıdır. İttihamlarının ciddiliyi o dərəcədə idi ki, 60 yaşlı Epşteynin qarşısında 45 ilə qədər həbs cəzası dururdu. Epşteyn bu ittihamları rədd etdi və günahsız olduğunu bildirdi, lakin istintaq prokurorları mütəmadi olaraq onun məhkəməyə gətirilməsini tələb edirdilər.

- Epşteyn həbsxanada necə öldü?

Epşteyn 10 avqust 2019-cu ildə Nyu-Yorkun Manhattan həbsxanasında öz hücrəsində ölü tapıldı. Nyu-York Tibb Ekspertizası bürosu onun ölümünü “asılaraq intihar” kimi təsdiq etdi.

Lakin bu qətnamə geniş müzakirələrə səbəb oldu. Məsələn, istintaq zamanı boyun sümüklərinin qırılması məlum oldu (dokumentlərə görə, belə qırığın baş verməsi boğulma qurbanında daha çox müşahidə olunur). Habelə rəsmi yazışmalarda deyilir ki, hücrəni nəzərdən keçirən iki mühafizəçi öz işlərini vaxtında yerinə yetirməmiş, bəzi kameralar işləməmişdi. Bu cür anomaliyalar Epşteynin əslində kimsə tərəfindən öldürüldüyü barədə şaiyələrə təkan verdi; hətta Prezident Donald Tramp da bu sual ətrafında şübhəni öz tvitində səsləndirdi. Bütün bunlara baxmayaraq, hüquq-mühafizə orqanları hazırda Epşteynin intihar etdiyi qənaətindədirlər, ancaq federal prokurorlar hadisəni yenidən araşdırmaq üçün bir neçə müstəntiqlik komissiyası yaratdılar.

- Epşteynin işi və ölümü sonrası nə baş verir – mirası və araşdırmalar necə davam edir?

Epşteyn hadisəsi, ölümü və əlaqələri ilə bağlı geniş ictimai müzakirə formalaşdırdı. 2019-cu ildən sonra toplanmış bütün istintaq sənədləri – “Epşteyn faylları” – ictimaiyyətin diqqət mərkəzinə düşdü. 2025-ci ildə ABŞ Konqresi “Epşteyn Faylları Şəffaflıq Aktı”nı qəbul etdi və Ədliyyə Nazirliyinə əlinə keçən bütün Epşteyn sənədlərini ictimaiyyətdə açmaq göstərişi verdi. Nəticədə, 2025–2026-cı illərdə milyonlarla səhifə sənəd, minlərlə şəkil və videolar sərbəst buraxıldı.

Yayımlanan sənədlərdə bəzi yeni məlumatlar ortaya çıxdı – məsələn, Donald Trampın Epşteynin özəl təyyarəsində əvvəlcədən açıqlanmamış sayda reysdə səfər etdiyi aşkarlandı; eyni zamanda Kral Çarlz Britaniya şahzadəsi Endryunun Epşteynlə bağlı görüntüləri də işıq üzü gördü. Epşteynin köməkçisi Gisleyn Maksvel artıq 2021-ci ildə 20 il həbs cəzasına məhkum edilib – bu da Epşteyn şəbəkəsinin bağlanmasında mühüm rol oynadı (Maksvelin işləri hələ də araşdırılır). Cinayət qurbanları Epşteynin cinayət ortaqlarından və himayədarlarından hesabat tələb etməyə davam edirlər, məhkəmələrdə zəngin təsirli şəxslərin iştirakı araşdırılır. Epşteynin işi hazırda da genişmiqyaslı istintaq obyektidir; yeni açılan istintaqlar, məhkəmə araşdırmaları və illik bəyanatlar bu işin tam bitmədiyini göstərir.