Uşaqların yeniyetməlik dövründən əvvəl şəxsi smartfona sahib olması onların sağlamlığı üçün əlavə risklərlə əlaqəli ola bilər. Yeni araşdırmada 12 yaşında smartfon sahibi olmaqla sonrakı illərdə qidalanma pozuntularının əlamətləri arasında əlaqə müəyyən edilib.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, alimlər 12 yaşında şəxsi smartfonu olan uşaqlarla həmin yaşda smartfon sahibi olmayanları müqayisə ediblər.
Məlum olub ki, tədqiqat iştirakçılarının təxminən 70 faizi, yəni 6200-dən çox yeniyetmə 12 yaşında artıq öz smartfonuna sahib olub. Bu qrupda ən çox rast gəlinən problemlərdən biri həddindən artıq yemək olub. Smartfon sahibi olan 12 yaşlıların 9 faizi belə hal yaşadığını bildirib.
14 yaşa çatdıqda həmin uşaqların təxminən 24 faizində qidalanma pozuntularına aid ən azı bir əlamət qeydə alınıb. Erkən yaşda smartfon almayan yeniyetmələr arasında isə bu göstərici təxminən 16 faiz olub.
Sosial şəbəkələrin təsiri
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, mümkün səbəblərdən biri smartfon vasitəsilə uşağın əldə etdiyi məzmundur. Xüsusilə sosial şəbəkələrdə yeniyetmələr müəyyən gözəllik və bədən standartlarına uyğun görünən insanların fotoları ilə davamlı qarşılaşırlar.
Araşdırmaya görə, 12 yaşında smartfonu olan uşaqlar özünə dəyər hissini bədən çəkisi ilə iki dəfə daha çox əlaqələndiriblər. Bundan başqa, onlar kökəlməni fiziki məşqlərlə və ya daha təhlükəli üsullarla kompensasiya etməyə 50 faiz daha çox meyilli olublar.
Araşdırmanın müəllifi, Kaliforniya Universitetinin yeniyetmə təbabəti üzrə mütəxəssisi Ceyson Naqata bildirib ki, smartfon uşağın cibinə zahiri görünüşə yönəlmiş böyük həcmdə məzmun gətirir. Onun sözlərinə görə, blogerlər və influenserlərlə daim müqayisə aparmaq uşağın öz bədənindən narazı qalmasına və özünəinamın azalmasına səbəb ola bilər.
Əsas amillərdən biri yaşdır
Əvvəlki araşdırmalarda uzun müddət ekran qarşısında qalmaqla qidalanma pozuntularının əlamətləri arasında əlaqə müəyyən edilmişdi. Yeni tədqiqat isə uşağın smartfonu hansı yaşda əldə etməsinin də əhəmiyyətli ola biləcəyini göstərir.
Məlumatlara görə, yeniyetmələrin ekran qarşısında keçirdiyi hər əlavə saat qidalanma pozuntuları əlamətlərinin daha yüksək ehtimalı və öz dəyərini bədən çəkisi ilə əlaqələndirmə riski ilə assosiasiya olunub.
Bununla belə, müəlliflər vurğulayırlar ki, araşdırma yalnız əlaqəni göstərir və smartfonun birbaşa qidalanma pozuntusuna səbəb olduğunu sübut etmir. Nəticələrə ailə mühiti, sosial şəbəkələrdə görülən məzmun və digər amillər də təsir göstərə bilər.
Araşdırmada iştirak etməyən Şimali Karolina Universitetinin psixologiya və neyroelm professoru Mitç Prinşteyn isə smartfona çıxışın 6 ay və ya 1 il gecikdirilməsinin mümkün riskləri azaltmağa kömək edə biləcəyini bildirib.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, məsələ yalnız uşağın smartfon sahibi olub-olmaması ilə məhdudlaşmır. Onun telefondan nə qədər, hansı saatlarda və hansı məzmun üçün istifadə etməsi də mühüm rol oynayır.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
