Yaşıl qoz mürəbbəsi uzun illərdir ənənəvi mətbəxin ayrılmaz hissələrindən biri hesab olunur. Onun hazırlanması kifayət qədər vaxt və diqqət tələb etsə də, bir çox ailələr bu ənənəni bu gün də davam etdirir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu mürəbbə müəyyən faydalı maddələrə malik olsa da, onu müalicə vasitəsi kimi qəbul etmək düzgün deyil.
Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, yaşıl qoz yetişmiş qozdan tərkibinə görə də fərqlənir.
Bu mərhələdə meyvə polifenollar, antioksidantlar, aşılayıcı maddələr, üzvi turşular, vitamin və minerallarla daha zəngin olur. Xüsusilə C vitamininin miqdarı yetişmiş qozla müqayisədə daha yüksək ola bilər. Bu maddələr orqanizmi oksidləşdirici stressdən qorumağa kömək edən xüsusiyyətlərə malikdir.
Bununla belə, mürəbbə hazırlanarkən uzunmüddətli istilik emalı nəticəsində bəzi vitaminlərin, xüsusilə yüksək temperatura həssas olanların bir hissəsi itir. Buna baxmayaraq, məhsul tamamilə faydasız hesab edilmir. Tərkibində bəzi minerallar, antioksidant birləşmələr və şərbətə keçən bioloji aktiv maddələrin bir hissəsi qalır.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, yaşıl qoz mürəbbəsinin əsas mənfi tərəfi tərkibində istifadə olunan yüksək miqdarda şəkərdir. Buna görə də onu sağlamlıq məhsulu deyil, desert kimi qəbul etmək daha doğrudur.
Yaşıl qoz nə vaxt yığılmalıdır?
Mürəbbə hazırlamaq üçün yalnız qabığı hələ bərkiməmiş cavan qozlardan istifadə edilməlidir. Nutrisioloqun sözlərinə görə, qoz o qədər yumşaq olmalıdır ki, bıçaq və ya iynə ilə asanlıqla deşilsin. Adətən belə qozlar yazın sonu və yayın əvvəlində yığılır. Dəqiq vaxt isə iqlim və hava şəraitindən asılı olaraq dəyişə bilər.
Əgər qozun daxilində artıq sərt qabıq əmələ gəlməyə başlayıbsa, həmin meyvə mürəbbə üçün uyğun hesab edilmir. Bu halda həm teksturası sərt olur, həm də istənilən nəticəni vermir.
Kimlər ehtiyatlı olmalıdır?
Mütəxəssis bildirir ki, yaşıl qoz mürəbbəsi qoz məhsullarına qarşı allergiyası olmayan və əks-göstərişi olmayan insanlar tərəfindən az miqdarda istehlak edilə bilər.
Lakin aşağıdakı hallarda ehtiyatlı olmaq tövsiyə olunur:
Qoz allergiyası olan şəxslər, həzm sistemi xəstəliklərindən əziyyət çəkənlər, şəkərli diabet və ya karbohidrat mübadiləsi pozğunluğu olan insanlar.
Həmçinin vurğulanır ki, bu mürəbbə heç bir xəstəliyin müalicə vasitəsi deyil və dərman preparatlarını və ya balanslı qidalanmanı əvəz edə bilməz.
Mürəbbə hazırlanarkən ən çox edilən səhvlər
Yaşıl qoz təbii olaraq acı dada malik olduğundan bişirilməzdən əvvəl onu bir neçə gün suda islatmaq lazımdır. Bu müddətdə su dəfələrlə dəyişdirilir. Bəzi reseptlərdə şərbətin meyvənin içinə daha yaxşı hopması üçün qozlar əvvəlcədən deşilir.
Klassik reseptlərdə şəkər və su ilə yanaşı, darçın, mixək və sitrus meyvələrinin qabığı kimi ədviyyatlardan da istifadə olunur.
Mütəxəssisin sözlərinə görə, ən çox rast gəlinən səhv həddindən artıq yetişmiş qozların seçilməsi və ya onların kifayət qədər isladılmamasıdır. Bu zaman mürəbbə həm acı dad verir, həm də xoşagəlməz teksturaya malik olur.
Hazır məhsulun saxlanılması zamanı bankalar mütləq steril olmalı, qapaqlar möhkəm bağlanmalı və mürəbbə sərin, qaranlıq yerdə saxlanılmalıdır.