“Titanik”i kölgədə qoyan FƏLAKƏT  – 9 min insanın öldüyü gecə
20 noyabr 2026 20:15 (UTC +04:00)

“Titanik”i kölgədə qoyan FƏLAKƏT – 9 min insanın öldüyü gecə

0

 

Tarixin ən dəhşətli gəmi qəzası deyəndə çoxlarının ağlına “Titanik” gəlir. 1912-ci ildə Atlantik okeanında batan nəhəng gəmi 1500-dən çox insanın həyatına son qoymuşdu. Ancaq dünya tarixində elə bir dəniz faciəsi yaşanıb ki, onun qurbanlarının sayı “Titanik”dəkindən təxminən altı dəfə çox olub. Maraqlıdır ki, bu hadisə haqqında çoxları bu gün də heç nə bilmir.

Lent.az dünyanın ən ölümcül gəmi faciələrindən biri olan “Vilhelm Qustloff”un (“Wilhelm Gustloff”) batmasının tarixini təqdim edir.

Minlərlə insanın son ümidi

1945-ci ilin yanvarı idi. İkinci Dünya müharibəsi sona yaxınlaşırdı. Sovet ordusu Şərqi Prussiyaya doğru irəliləyir, bölgədə yaşayan yüz minlərlə insan döyüşlərdən qaçmağa çalışırdı.

Almaniya rəhbərliyi Baltik dənizi vasitəsilə əhalinin və hərbi personalın təxliyəsinə başlamışdı. Bu əməliyyat tarixə “Hannibal əməliyyatı” adı ilə düşüb.

Təxliyəyə cəlb olunan gəmilərdən biri də “Vilhelm Qustloff” idi.

1937-ci ildə suya buraxılan gəmi əvvəlcə sərnişin səyahətləri üçün nəzərdə tutulmuşdu. Müharibə illərində isə hərbi məqsədlərlə istifadə edilmiş, daha sonra üzən kazarma funksiyasını yerinə yetirmişdi.

1945-ci ilin yanvarında gəmi minlərlə insan üçün müharibədən xilas olmaq ümidi idi.

Bir gəmidə 10 mindən çox insan

Yanvarın 30-da “Vilhelm Qustloff” indiki Polşanın Qdınya şəhərindən, o vaxtkı Qotenhafendən yola düşdü.

Göyərtədə mülki qaçqınlar, uşaqlar, qadınlar, yaralılar və alman hərbi qulluqçuları vardı.

Gəminin ilkin sərnişin tutumu təxminən 1500 nəfər idi. Lakin son səfərində göyərtəyə 10 mindən çox insanın mindiyi hesablanır.

Müharibənin yaratdığı qarışıqlıq səbəbindən sərnişinlərin dəqiq sayı barədə müxtəlif məlumatlar mövcuddur.

İnsanlar təhlükəli bölgədən uzaqlaşacaqlarına ümid edirdilər. Lakin onların çoxu üçün bu səfər sonuncu olacaqdı.

Üç torpeda və başlayan dəhşət

1945-ci il yanvarın 30-u axşam saatlarında gəmi Baltik dənizində hərəkət edərkən sovet sualtı qayığı S-13 tərəfindən aşkarlandı.

Sualtı qayığa kapitan III dərəcəli Aleksandr Marinesko komandanlıq edirdi.

S-13 “Vilhelm Qustloff”a üç torpeda ilə zərbə endirdi.

Partlayışlar gəminin daxilində böyük dağıntılara səbəb oldu. Su sürətlə bölmələrə dolmağa başladı. Gəmidə olan insanlar xilas olmaq üçün göyərtəyə axışdılar.

Baltik dənizinin qış soyuğu vəziyyəti daha da ağırlaşdırırdı. Xilasedici vasitələr minlərlə sərnişini təhlükəsiz yerə çatdırmaq üçün kifayət etmirdi.

Gəmi torpeda hücumundan təxminən bir saat sonra batdı.

“Titanik”dən altı dəfə çox qurban

“Titanik” faciəsində təxminən 1500 insan həyatını itirmişdi. “Vilhelm Qustloff”da isə ölənlərin sayının 9000-dən çox olduğu hesablanır.

Tədqiqatçı Haynts Şönün geniş yayılmış hesablamasına görə, gəmidə 10 582 nəfər olub, onlardan 9343-ü həlak olub.

Digər mənbələrdə rəqəmlər fərqləndiyindən bu saylar təxmini hesab edilir.

Beləliklə, “Vilhelm Qustloff”un batması bir gəminin məhv olması nəticəsində baş vermiş ən böyük insan itkisi kimi tarixə düşüb.

Bəs niyə bu faciəni çox az adam tanıyır?

Bu sual hadisənin ən maraqlı tərəflərindən biridir.

“Titanik” sülh dövründə baş vermiş, sonradan kitabların, filmlərin və saysız-hesabsız araşdırmaların mövzusuna çevrilmişdi.

“Vilhelm Qustloff” isə müharibənin son aylarında batmışdı. Avropada milyonlarla insanın öldüyü, şəhərlərin dağıldığı və kütləvi köçlərin yaşandığı bir dövrdə bu faciə beynəlxalq yaddaşda daha az yer tutdu.

Hadisənin siyasi tərəfi də mürəkkəb idi. Gəmi mülki qaçqınlarla yanaşı hərbi personal da daşıyırdı. Buna görə onun batması təkcə humanitar faciə deyil, həm də müharibə hüququ baxımından müzakirə olunan hadisədir.

Dənizin dibində qalan tarix

“Vilhelm Qustloff”un qalıqları bu gün də Baltik dənizinin dibində, Polşa sahilləri yaxınlığında yerləşir.

Gəminin batdığı yer müharibə məzarlığı kimi qorunur. Qalıqlara icazəsiz dalışlar məhdudlaşdırılıb.

Faciənin əsas səbəbi məlumdur: gəmi torpeda hücumu nəticəsində batıb. Buna görə hadisəni səbəbi açılmamış sirli qəza adlandırmaq düzgün olmaz.

Ancaq göyərtədəki insanların dəqiq sayı, ayrı-ayrı sərnişinlərin taleyi və son saatlarda yaşananların bütün təfərrüatları barədə suallar qalır.

Bu faciə həm də bir həqiqəti xatırladır: Tarixdə ən çox tanınan hadisə həmişə ən böyük insan itkisinə səbəb olan hadisə deyil.

“Titanik” dünya yaddaşında əbədi yer tutdu. “Vilhelm Qustloff” isə minlərlə insanın həyatı ilə birlikdə Baltik dənizinin soyuq sularına qərq oldu.

 

1 2 3 4 5 İDMAN XƏBƏRLƏRİ
0
# 178

Oxşar yazılar