Alimlər müəyyən ediblər ki, yuxu zamanı hətta zəif işıq belə ürəyin fəaliyyətində dəyişikliklərlə və ürək çatışmazlığı riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, yataq otağında gecə vaxtı olan zəif işıqlandırma belə ürəyin fəaliyyətinə təsir göstərə bilər. Tədqiqatçılar gecə işığının ürək-damar sağlamlığına təsirini araşdırdıqdan sonra bu nəticəyə gəliblər.
Böyük Britaniyadan 11 mindən çox insan cəlb edilib. İştirakçılar bir həftə ərzində biləklərində yuxu zamanı işıq səviyyəsini ölçən xüsusi sensorlar taxıblar. Üç il sonra alimlər onların ürək vəziyyətini MRT vasitəsilə də qiymətləndiriblər. Məlum olub ki, gecələr daha parlaq işığa məruz qalan insanlarda ürəyin anatomiyasında potensial mənfi dəyişikliklər müşahidə olunub.
Söhbət 3 lüksdən yüksək işıqlandırmadan gedib. Belə işıq yatağın yanında qalan telefon ekranından və ya aralı qalan qapıdan yataq otağına düşən dəhliz işığından yarana bilər.
Gecə daha çox işığa məruz qalan iştirakçılarda, xüsusilə də sol mədəciyin qalınlaşması aşkarlanıb. Bundan əlavə, ürəyin normal şəkildə genişlənməsinin çətinləşə biləcəyini göstərən bəzi əlamətlər də qeydə alınıb.
Araşdırma iştirakçılarının 8-10 il davam edən sonrakı müşahidəsi zamanı gecə daha çox işığa məruz qalan qrupda ürək çatışmazlığı riskinin 29 faiz daha yüksək olduğu bildirilib.
Gecə işığı ürəyə niyə təsir göstərə bilər?
Kardioloq Çen-Han Çen bildirib ki, bu nəticələr yuxu şəraiti ilə ürək-damar sağlamlığı arasında mümkün əlaqəyə dair əvvəlki elmi məlumatları tamamlayır. Onun sözlərinə görə, ürək-damar xəstəliklərində əsas diqqət adətən yüksək qan təzyiqi, yüksək xolesterin, diabet, siqaret çəkmə və piylənmə kimi risk amillərinə yönəlir. Lakin yuxu və sirkadiyal ritmlər də mühüm rol oynaya bilər.
Gecə işıqlandırması yuxunu, arterial təzyiqi və maddələr mübadiləsini tənzimləyən təbii bioloji prosesləri poza bilər. Buna görə də problem yalnız işığın özündə deyil, həm də onun yuxunun keyfiyyətinə göstərə biləcəyi təsirdədir.
Çen bildirib ki, gecə lazımsız işıqlandırmanın azaldılması kifayət qədər sadə addımdır və daha keyfiyyətli yuxuya da kömək edə bilər. Mütəxəssislər vurğulayıblar ki, söhbət gecə bütün işıq mənbələrinin tamamilə aradan qaldırılmasından getmir. Əgər insana, məsələn, gecə hamama təhlükəsiz getmək üçün gecə lampası lazımdırsa, otaqda hərəkət etməyə imkan verən mümkün qədər zəif işıq seçmək kifayətdir.
Yataq otağını yuxu üçün necə daha uyğun etmək olar?
Həkimlər yatmazdan əvvəl yataq otağında işıq mənbələrinin sayını mümkün qədər azaltmağı tövsiyə edirlər. Lazımsız lampaları söndürmək, smartfon və digər cihazların ekran parlaqlığını azaltmaq məsləhət görülür. Qadcetləri yataqdan uzaqda saxlamaq, qalın pərdələrdən və ya yuxu maskasından istifadə etmək də faydalı ola bilər. Bir çox müasir cihazlarda gecə rejimi və taymer funksiyaları mövcuddur.
Bu funksiyalar axşam saatlarında parlaq işığın təsirini azaltmağa imkan verir. Bununla yanaşı, mütəxəssislər araşdırmanın nəticələrini gecə hər bir kiçik işıq mənbəyindən qorxmaq üçün səbəb kimi qəbul etməməyi məsləhət görürlər. Əgər otağı tam qaranlıq etmək mümkün deyilsə, ən parlaq və lazımsız işıq mənbələrini aradan qaldırmaq kifayət edə bilər.
Yuxu ürək sağlamlığı üçün vacibdir
Kardioloq Yu-Min Ni də keyfiyyətli yuxunun ürək-damar sistemi üçün əhəmiyyətinə diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, yuxu pozuntuları, xüsusilə yuxu apnoesi artıq yüksək qan təzyiqi və digər ürək-damar problemləri ilə əlaqələndirilir.
Uzunmüddətli yuxu çatışmazlığı qan təzyiqinə, maddələr mübadiləsinə və qanda şəkərin səviyyəsinin idarə olunmasına mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə də mütəxəssislər gecə yuxusunun keyfiyyətini ürək-damar xəstəliklərinin profilaktikasının bir hissəsi hesab edirlər.
Amerika Kardiologiya Assosiasiyası da sağlam yuxunu ürək-damar sağlamlığı üçün vacib amillər sırasına daxil edir. Həkimlər xatırladırlar ki, gecə işıqlandırması yalnız mümkün risk amillərindən biridir.
Ürək sağlamlığını qorumaq üçün müntəzəm fiziki aktivlik, balanslı qidalanma, çəkiyə, arterial təzyiqə və xolesterin səviyyəsinə nəzarət, həmçinin siqaretdən və həddindən artıq alkoqol istifadəsindən uzaq durmaq da vacibdir.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
