Yuxular sadəcə gün ərzində yaşanan hadisələrin təkrarı deyil. Alimlər müəyyən ediblər ki, beyin yuxu zamanı xatirələri təxəyyül, emosiyalar və gözləntilərlə birləşdirərək tamamilə yeni ssenarilər yaradır.
Lent.az-ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, bu nəticəyə İtaliyanın Lucca şəhərində fəaliyyət göstərən IMT Qabaqcıl Araşdırmalar Məktəbinin alimləri gəliblər.
Minlərlə yuxu analiz edilib
Araşdırmada 18-70 yaş arasında 287 nəfər iştirak edib. Könüllülər iki həftə ərzində gördükləri yuxuları və gün ərzində baş verən hadisələri qeyd ediblər. Nəticədə alimlər 3 700-dən çox yuxu təsvirini və gündəlik hadisələri təhlil ediblər.
Tədqiqat zamanı iştirakçıların şəxsiyyət xüsusiyyətləri, psixoloji vəziyyəti, idrak qabiliyyətləri və yuxu keyfiyyəti də nəzərə alınıb. Toplanan məlumatların işlənməsi üçün süni intellektə əsaslanan təbii dil emalı texnologiyalarından istifadə olunub. Bu texnologiya sözlər və ideyalar arasındakı əlaqələri müəyyən etməyə imkan verir.
Beyin gördüklərimizi olduğu kimi təkrarlamır
Tədqiqat göstərib ki, yuxular xaotik hadisələr toplusu deyil. Beyin gün ərzində yaşananları olduğu kimi təkrarlamaq əvəzinə, tanış məkanları, insanları və hadisələri fərqli mühitlər, yeni məkanlar və gözlənilməz süjetlərlə birləşdirir. Məsələn, iş yeri, xəstəxana və ya universitet auditoriyası yuxuda tamamilə başqa hadisələrin baş verdiyi məkana çevrilə bilər.
Alimlər hesab edirlər ki, bu proses zamanı beyin keçmiş xatirələri təxəyyül, emosiyalar və gələcəklə bağlı ehtimallarla birləşdirərək yeni reallıq yaradır. Məhz buna görə yuxular bəzən son dərəcə real, bəzən isə qeyri-adi və sürreal görünür.
Yuxuların parlaqlığı nədən asılıdır?
Araşdırma göstərib ki, gün ərzində fikirləri tez-tez yayınan insanlar daha parçalanmış və hadisələrin sürətlə dəyişdiyi yuxular görürlər. Yuxularına xüsusi məna verən iştirakçılar isə daha canlı, detallı və reallığa yaxın yuxular gördüklərini bildiriblər. Bununla belə, tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, bu nəticələr yuxulara inanmaqla onların daha parlaq olması arasında birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsini sübut etmir. Sadəcə belə bir uyğunluq müşahidə olunub.
Pandemiya dövründə yuxular da dəyişib
Alimlər nəticələri COVID-19 pandemiyası zamanı toplanmış yuxu qeydləri ilə də müqayisə ediblər. Məlum olub ki, həmin dövrdə insanların yuxularında qorxu, narahatlıq, təcrid, məhdudiyyət və müxtəlif maneələrlə bağlı motivlər daha çox yer alıb. Zaman keçdikcə isə bu mövzuların intensivliyi azalıb.
Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, bu, yuxuların insanın psixoloji vəziyyəti və stresə uyğunlaşma prosesi ilə birlikdə dəyişdiyini göstərir. Alimlər hesab edirlər ki, gələcəkdə süni intellektdən istifadə etməklə daha böyük həcmdə yuxu məlumatlarını təhlil etmək, insan şüuru, yaddaşı, emosiyaları və psixi sağlamlığı haqqında daha ətraflı məlumat əldə etmək mümkün olacaq.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
