İlham Əliyevin “güzgü” mesajı: Dünyaya Azərbaycan nümunəsi

Prezident İlham Əliyevin VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumundakı çıxışı Azərbaycanın milli birlik modelinin, müstəqil dövlətçilik fəlsəfəsinin və beynəlxalq münasibətlərə yanaşmasının geniş siyasi təqdimatı oldu. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər yalnız ölkəmizin keçdiyi tarixi yolu deyil, həm də müasir dünyada getdikcə aktuallaşan suverenlik, milli kimlik, ideoloji təhlükəsizlik, ikili standartlar və sülh məsələlərini əhatə edirdi

Oktyabrın 27-də Bakıda keçirilən “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusunda VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu Azərbaycanın beynəlxalq siyasi və mədəni gündəlikdə artan rolunu bir daha nümayiş etdirdi. 100-dən artıq ölkədən nümayəndələrin qatıldığı tədbirdə Prezident İlham Əliyevin çıxışı özünün konseptual məzmunu, tarixi paralelləri və beynəlxalq münasibətlərin mövcud reallıqlarına verilən siyasi qiymətlə diqqət çəkdi.

Dövlət başçısının nitqində mühüm məqamlardan biri Azərbaycan cəmiyyətinin birliyinin təməlində dayanan azərbaycançılıq ideologiyası idi. Prezident bu ideyanı müxtəlif etnik və dini mənsubiyyətə malik insanların vahid milli məqsədlər ətrafında birləşməsini təmin edən əsas dəyərlərdən biri kimi təqdim etdi. Əslində, bu yanaşma Azərbaycanın müstəqillik illərində formalaşdırdığı dövlətçilik modelinin ideoloji mahiyyətini ifadə edir.

Azərbaycançılıq: milli birliyin və dövlətçiliyin ideoloji təməli

Azərbaycançılıq ideologiyası müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin ən mühüm mənəvi-siyasi dayaqlarından biridir. Bu ideologiyanın müstəqil dövlət quruculuğunun əsas istiqamətlərindən birinə çevrilməsi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır.

1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycan mürəkkəb siyasi və hərbi şəraitlə üzləşmişdi. Ermənistanın hərbi təcavüzü, ərazilərin işğalı, daxili siyasi qarşıdurmalar və dövlət institutlarının zəifliyi ölkənin gələcəyini ciddi sual altında qoyurdu. Belə bir dövrdə yalnız siyasi sabitliyin təmin edilməsi deyil, cəmiyyəti vahid ideya ətrafında birləşdirən dünyagörüşünün formalaşdırılması da həyati əhəmiyyət daşıyırdı.

Heydər Əliyevin rəhbərliyi dövründə azərbaycançılıq məhz bu tarixi zərurətin ideoloji cavabına çevrildi. Milli kimlik, dövlətçilik, ana dili, tarixi yaddaş, mədəni irs və vətəndaş həmrəyliyi məsələləri ictimai-siyasi müzakirələrin əsas mövzuları sırasında yer aldı. Azərbaycançılıq ayrı-ayrı siyasi baxışlardan, dini inanclardan və etnik mənsubiyyətlərdən üstün olan ümummilli birləşdirici dəyər kimi möhkəmləndirildi.

Bu ideologiyanın əsas xüsusiyyəti onun yalnız etnik mənsubiyyətə söykənməməsidir. Azərbaycançılıq ölkənin bütün vətəndaşlarını vahid dövlətçilik məfkurəsi ətrafında birləşdirir. Başqa sözlə, Azərbaycan dövlətinə mənsubiyyət, onun müstəqilliyinə sədaqət və ümumi gələcək naminə məsuliyyət hissi milli birliyin təməlini təşkil edir.

Azərbaycançılığın tarixi, elmi-fəlsəfi və dövlətçilik əsasları da kifayət qədər zəngindir. Azərbaycan maarifçiliyinin ideyaları, milli özünüdərk prosesləri, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dövlətçilik təcrübəsi, milli dilin və mədəniyyətin qorunması uğrunda aparılan mübarizə bu ideoloji sistemin formalaşmasında mühüm rol oynayıb.

Onun fəlsəfi mahiyyətində müxtəlifliyin inkarı deyil, fərqliliklərin ortaq vətəndaşlıq kimliyi çərçivəsində uzlaşdırılması dayanır. Bu baxımdan azərbaycançılıq yalnız birləşdirici deyil, eyni zamanda qurucu ideoloji sistemdir. O, cəmiyyətin milli maraqlar ətrafında səfərbər olunmasına, dövlət institutlarının möhkəmlənməsinə və ortaq siyasi gələcəyin formalaşdırılmasına xidmət edir.

Bir bayraq altında birləşən xalqlar

Azərbaycançılığın ən mühüm nəticələrindən biri ölkədə yaşayan müxtəlif xalqların və etnik qrupların vahid dövlətçilik ideyası ətrafında birləşməsidir.

Azərbaycan tarixən müxtəlif sivilizasiyaların, mədəniyyətlərin və dinlərin qovuşduğu məkan olub. Burada azərbaycanlılarla yanaşı, ləzgilər, talışlar, avarlar, saxurlar, tatlar, yəhudilər, udilər və digər etnik icmalar əsrlər boyu yaşayıblar. Onların dillərinin, dini inanclarının və mədəni ənənələrinin qorunması Azərbaycanın ictimai həyatının mühüm xüsusiyyətlərindən biridir.

Azərbaycançılıq ideologiyası bu müxtəlifliyi dövlətin zəifliyi deyil, onun ictimai zənginliyi kimi qiymətləndirir. Bütün vətəndaşların qanun qarşısında bərabərliyi, qarşılıqlı hörmət və ortaq Vətən anlayışı milli həmrəyliyin başlıca prinsipləridir.

Prezident İlham Əliyevin Forumdakı çıxışında da bu məqam xüsusi vurğulandı. Dövlət başçısı müxtəlif etnik və dini qrupların nümayəndələrinin Azərbaycanı öz ortaq Vətəni kimi qəbul etdiyini, xüsusilə ölkənin ən çətin tarixi dövrlərində milli birliyin gücünü nümayiş etdirdiklərini bildirdi.

44 günlük Vətən müharibəsi bu həmrəyliyin ən parlaq nümunələrindən birinə çevrildi. Müxtəlif etnik və dini mənsubiyyətə malik Azərbaycan vətəndaşları eyni bayraq altında döyüşərək ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda mübarizə apardılar.

Məhz bu reallıq göstərdi ki, azərbaycançılıq nəzəri ideya olmaqla məhdudlaşmır. O, tarixi sınaqlardan keçmiş, ümummilli məqsədlər naminə cəmiyyəti birləşdirmək gücünü nümayiş etdirmiş dövlətçilik fəlsəfəsidir.

Milli həmrəylik və yeni dövrün ideoloji təhlükələri

Prezident İlham Əliyevin çıxışının diqqətçəkən istiqamətlərindən biri ölkənin təhlükəsizliyinə yönələn risklərlə bağlı idi.

Dövlət başçısı Azərbaycanda daxili risklərin olmadığını, potensial təhlükələrin əsasən ölkə hüdudlarından kənarda formalaşdığını vurğuladı. Onun fikrincə, ideoloji risklər də fiziki təhlükələr qədər ciddi xarakter daşıyır.

Bu yanaşma müasir təhlükəsizlik anlayışının dəyişdiyini göstərir. Əgər əvvəlki dövrlərdə dövlətlərin suverenliyinə yönələn əsas təhdidlər hərbi müdaxilə, ərazi işğalı və birbaşa siyasi təzyiq formasında meydana çıxırdısa, müasir dünyada informasiya, ideoloji təsir və ictimai rəyin manipulyasiyası da dövlətlərarası rəqabətin mühüm vasitələrinə çevrilib.

Belə şəraitdə milli ideologiya yalnız tarixi-mənəvi dəyərlərin qorunması vasitəsi deyil, həm də dövlətin dayanıqlığını təmin edən strateji amil kimi çıxış edir.

Bununla yanaşı, ideoloji təhlükəsizlik anlayışını fikir müxtəlifliyinin məhdudlaşdırılması ilə eyniləşdirmək düzgün olmazdı. Güclü milli birlik müxtəlif ictimai mövqelərin mövcud olduğu şəraitdə də ümumi dövlətçilik prinsiplərinə sədaqətin qorunmasını nəzərdə tutur.

Azərbaycançılığın bu baxımdan əhəmiyyəti milli kimliyin qorunması ilə vətəndaş həmrəyliyinin uzlaşdırılmasındadır.

“Güzgüyə baxmaq” çağırışı və dövlətlərin suverenliyi

Prezidentin çıxışında beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlara və başqa dövlətlərin daxili işlərinə müdaxilə cəhdlərinə verilən qiymət də xüsusi yer tutdu.

İlham Əliyevin “güzgüyə baxmaq” barədə səsləndirdiyi fikir əslində müasir beynəlxalq siyasətdə tez-tez müşahidə edilən bir ziddiyyətə diqqət çəkirdi: öz daxilində ciddi problemlərlə üzləşən bəzi dövlətlər digər müstəqil ölkələrə necə yaşamağı və hansı siyasəti həyata keçirməyi diktə etməyə çalışırlar.

Bu yanaşmanın mahiyyətində belə bir prinsip dayanır: heç bir dövlət özünü başqalarından üstün hesab edərək digər xalqın taleyini müəyyənləşdirmək hüququna malik deyil.

Beynəlxalq münasibətlər sistemində suveren bərabərlik və daxili işlərə müdaxilə etməmək BMT Nizamnaməsinin əsas prinsipləri sırasındadır. Dövlətlərin bir-birinə münasibəti qarşılıqlı hörmətə, beynəlxalq hüquqa və bərabərhüquqlu əməkdaşlığa əsaslanmalıdır.

Prezidentin mesajını yalnız Azərbaycanın xarici siyasətinə aid bəyanat kimi deyil, daha geniş mənada, beynəlxalq münasibətlərdə bərabərhüquqluluğun müdafiəsi kimi qiymətləndirmək olar.

Azərbaycanın ortaya qoyduğu yanaşma ondan ibarətdir ki, dövlətlər arasında əməkdaşlıq diktə və üstünlük iddiaları üzərində deyil, qarşılıqlı maraqların tanınması əsasında qurulmalıdır.

Bu prinsipin mühüm tərəfi onun bütün dövlətlərə eyni qaydada tətbiq edilməsidir. Suverenliyə hörmət həm güclü, həm də kiçik dövlətlərin hüquqlarının qorunmasını nəzərdə tutur.

Ermənistanın işğal siyasəti və beynəlxalq sistemin ikili standartları

Prezident İlham Əliyevin Forumda toxunduğu mühüm məsələlərdən biri Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü və beynəlxalq ictimaiyyətin uzun illər bu münaqişəyə münasibətdə nümayiş etdirdiyi ziddiyyətli mövqe idi.

Azərbaycan təxminən 30 il ərzində ərazilərinin işğalı faktı ilə üzləşdi. Yüz minlərlə insan doğma yurdlarından didərgin düşdü, yaşayış məntəqələri dağıdıldı, tarixi və dini abidələrə ciddi ziyan vuruldu. Bununla yanaşı, beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarlar uzun müddət real nəticə vermədi.

Prezidentin çıxışında diqqət çəkən əsas siyasi nəticələrdən biri bu idi ki, beynəlxalq hüququn mövcudluğu onun bütün dövlətlərə eyni qaydada tətbiq edilməsi demək deyil.

Azərbaycanın təcrübəsində bu ziddiyyət özünü xüsusilə aydın göstərdi. Bir tərəfdən, ölkənin ərazi bütövlüyü beynəlxalq səviyyədə tanınırdı, digər tərəfdən isə işğalın aradan qaldırılması istiqamətində təsirli mexanizmlər işə düşmürdü.

Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, beynəlxalq münasibətlərdə üstünlük iddiaları, cəzasızlıq mühiti və gücə arxalanan siyasət müharibələrin yaranmasına şərait yaradan mühüm amillərdəndir.

Özünü başqa xalqlardan üstün hesab edən, digər dövlətlərin hüquqlarını nəzərə almayan siyasi düşüncə tərzi qarşıdurmaların ideoloji əsasını yaradır. Belə mühitdə beynəlxalq hüququn seçici tətbiqi isə təcavüzkar davranışların qarşısını almaq imkanlarını zəiflədir.

Azərbaycanın müharibədən sülhə keçid təcrübəsi

Azərbaycanın 2020-ci ildə Vətən müharibəsində qazandığı Qələbə və 2023-cü ildə suverenliyinin tam bərpası regionun siyasi mənzərəsini dəyişdirdi.

Lakin Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən mühüm məqam yalnız hərbi Qələbənin deyil, ondan sonrakı siyasi mərhələnin də ön plana çıxarılması idi.

Azərbaycan hərbi əməliyyatların başa çatmasından sonra Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması və sülh gündəliyinin formalaşdırılması istiqamətində təşəbbüslərlə çıxış etdi.

2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişi layihəsinin paraflanması bu prosesdə mühüm diplomatik mərhələ oldu. 

Azərbaycanın təqdim etdiyi təcrübənin əsas siyasi mahiyyəti hərbi qarşıdurmadan sonra münasibətlərin yeni prinsiplər əsasında qurulması imkanının yaradılmasıdır.

Bu təcrübədən çıxarılan nəticə ondan ibarətdir ki, müharibənin dayandırılması ilə davamlı sülhün təmin edilməsi fərqli mərhələlərdir. Uzunmüddətli sabitlik üçün suverenliyin qarşılıqlı tanınması, sərhədlərin toxunulmazlığı, siyasi iradə və qarşılıqlı etimad vacibdir.

Əlbəttə, hər bir münaqişənin özünəməxsus tarixi, hüquqi və siyasi xüsusiyyətləri var. Buna görə də Azərbaycanın təcrübəsi bütün müharibələr üçün dəyişməz model kimi deyil, hərbi qarşıdurmadan diplomatik nizamlama prosesinə keçidin öyrənilə bilən nümunəsi kimi nəzərdən keçirilə bilər.

BMT Təhlükəsizlik Şurasının icra olunmayan qətnamələri

Prezident İlham Əliyevin çıxışında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının, xüsusilə Təhlükəsizlik Şurasının qərarlarının icrası ilə bağlı problemlər də ciddi şəkildə gündəmə gətirildi.

1993-cü ildə BMT Təhlükəsizlik Şurası Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ilə bağlı 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələr qəbul etmişdi. Həmin sənədlərdə hərbi əməliyyatların dayandırılması və işğal olunmuş ərazilərdən qüvvələrin çıxarılması ilə bağlı tələblər əksini tapırdı.

Lakin qətnamələrin qəbul edilməsi onların praktik icrasını təmin etmədi. Nəticədə Azərbaycan beynəlxalq təşkilatın qəbul etdiyi qərarların uzun illər həyata keçirilməməsi ilə qarşılaşdı.

Dövlət başçısı 2026-cı il sentyabrın 1-də Bişkekdə keçirilən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının “ŞƏT+” formatlı toplantısında da bu məsələyə toxunaraq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini öz gücü ilə bərpa etdiyini bildirmişdi.

Bu məsələ əslində beynəlxalq idarəetmə sisteminin fundamental problemlərindən birini üzə çıxarır: qərarların hüquqi qüvvəsi ilə onların siyasi icrası arasında ciddi fərqlər mövcuddur.

BMT Təhlükəsizlik Şurasının müəyyən məsələlərdə təsirli nəticə əldə edə bilməməsi təşkilatın bütövlükdə əhəmiyyətini inkar etmir. Əksinə, bu təcrübə beynəlxalq hüququn daha ardıcıl tətbiq edilməsini və qətnamələrin icrasına nəzarət mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsini zəruri edir.

Prezidentin çıxışından çıxan əsas mesaj da məhz budur: beynəlxalq təşkilatların nüfuzu yalnız qəbul etdikləri sənədlərin sayı ilə deyil, həmin qərarların real nəticələri ilə ölçülməlidir.

Əgər beynəlxalq hüquq bir ölkə üçün məcburi, digəri üçün isə faktiki olaraq tövsiyə xarakteri daşıyırsa, bu, beynəlxalq sistemə etimadı zəiflədir.

35 illik müstəqillik: siyasi iradədən iqtisadi gücə

2026-cı ildə Azərbaycan dövlət müstəqilliyinin bərpasının 35 illiyini qeyd edir. Bu dövr ölkənin siyasi, iqtisadi və beynəlxalq mövqeyi baxımından böyük dəyişikliklərlə yadda qalıb.

1991-ci ildə müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan ilkin mərhələdə ağır iqtisadi böhran, siyasi qeyri-sabitlik, müharibə və humanitar problemlərlə üzləşmişdi.

Sonrakı illərdə enerji strategiyasının həyata keçirilməsi, beynəlxalq investisiyaların cəlb olunması, nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı və infrastruktur layihələri ölkənin iqtisadi imkanlarının genişlənməsinə şərait yaratdı.

Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri, Cənub Qaz Dəhlizi, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu və Orta Dəhliz çərçivəsində həyata keçirilən layihələr Azərbaycanın regional enerji və nəqliyyat sistemindəki əhəmiyyətini artırdı.

Bu gün Azərbaycan yalnız enerji ehtiyatlarına malik dövlət deyil, eyni zamanda Avropa ilə Asiyanı birləşdirən strateji nəqliyyat və logistika məkanlarından biridir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın iqtisadi imkanları ilə siyasi müstəqilliyi arasında qurulan əlaqə də mühüm məna daşıyırdı. Güclü iqtisadi baza dövlətin xarici siyasətdə daha geniş manevr imkanları əldə etməsinə şərait yaradır.

Bununla yanaşı, dayanıqlı inkişaf üçün iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, innovasiyaların genişləndirilməsi və insan kapitalının gücləndirilməsi qarşıdakı dövrün əsas vəzifələri olaraq qalır.

Azərbaycan mədəniyyətlərarası dialoqun beynəlxalq mərkəzi kimi

Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu müəyyənləşdirən mühüm amillərdən biri müxtəlif sivilizasiyalar, dinlər və mədəniyyətlər arasında dialoqa ev sahibliyi etməsidir.

2008-ci ildə əsası qoyulan Bakı Prosesi bu istiqamətdə mühüm təşəbbüslərdən biri oldu. 2011-ci ildən keçirilən Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumları isə həmin təşəbbüsün beynəlxalq platforma kimi inkişafına töhfə verdi.

Bu tədbirlərin əsas mahiyyəti fərqli mədəniyyətlərin qarşıdurma deyil, qarşılıqlı anlaşma və əməkdaşlıq müstəvisində bir araya gətirilməsidir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğulanan fikirlərdən biri də Azərbaycanın öz multikultural ənənələrini beynəlxalq dialoq siyasəti ilə əlaqələndirməsidir.

Bu baxımdan ölkənin daxili ictimai modeli ilə xarici siyasət təşəbbüsləri arasında məntiqi bağlılıq mövcuddur.

Azərbaycançılıq ölkə daxilində müxtəlif etnik və dini icmaların birliyinə xidmət etdiyi halda, mədəniyyətlərarası dialoq həmin yanaşmanın beynəlxalq müstəvidə tətbiqi kimi çıxış edir.

Bakı bu gün fərqli siyasi və mədəni məkanların nümayəndələrinin bir araya gəldiyi şəhərlərdən birinə çevrilib. VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun keçirilməsi də bu istiqamətdə formalaşmış ənənənin davamıdır.

İslam dünyasında Azərbaycanın artan rolu

Azərbaycanın beynəlxalq siyasi mövqeyinin mühüm istiqamətlərindən biri İslam dünyası ilə əməkdaşlıqdır.

Dünyəvi dövlət quruluşuna malik olan Azərbaycan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının fəal üzvlərindən biridir. Eyni zamanda, ölkə İslam dünyası ilə Avropa arasında siyasi və mədəni dialoqun inkişaf etdirilməsində maraqlıdır.

2027-ci ildə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Görüşünün Azərbaycanda keçirilməsi və ölkəmizin təşkilata sədrlik etməsi nəzərdə tutulur.

Bu hadisə Azərbaycanın İslam dünyasında diplomatik imkanlarının genişlənməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyacaq.

Azərbaycanın üstünlüklərindən biri müxtəlif beynəlxalq platformalarla paralel əməkdaşlıq qurmaq imkanına malik olmasıdır. Ölkə həm İslam dünyasının, həm Türk dünyasının, həm də Avropa və Asiyanın siyasi-iqtisadi əməkdaşlıq formatlarında iştirak edir.

Bu çoxşaxəli münasibətlər Azərbaycanın beynəlxalq təşəbbüslərdə vasitəçilik, dialoq və əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirir.

Bakı qlobal diplomatiyanın mühüm ünvanına çevrilir

Son illərdə Azərbaycanın iri beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməsi ölkənin diplomatik və təşkilati imkanlarını nümayiş etdirən mühüm amillərdən biridir.

2026-cı il oktyabrın 15-də Bakıda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM/CICA) VII Zirvə Görüşü keçirildi. Toplantıda Azərbaycanın təşkilata sədrliyinin 2028-ci ilə qədər uzadılması qərara alındı.

Bu, Azərbaycanın Asiya məkanında təhlükəsizlik, etimad və əməkdaşlıq məsələlərinin müzakirəsində fəal rol oynadığını göstərir.

Digər mühüm hadisə 2028-ci ilin mayında Avropa Siyasi Birliyinin Zirvə Görüşünün Bakıda keçirilməsinin planlaşdırılmasıdır. Bu tədbir Avropa dövlətləri arasında təhlükəsizlik, siyasi sabitlik və iqtisadi əməkdaşlıq məsələlərinin müzakirəsi üçün əhəmiyyətli platformadır.

Beləliklə, Azərbaycan yaxın illərdə həm İslam dünyasının, həm də Avropa siyasi məkanının yüksək səviyyəli toplantılarına ev sahibliyi edəcək.

Bu proses yalnız müasir konfrans zallarının, mehmanxanaların və nəqliyyat infrastrukturunun mövcudluğu ilə izah edilə bilməz. Böyük beynəlxalq tədbirlərin təşkili üçün siyasi əlaqələr, diplomatik etimad, təhlükəsizlik imkanları və institusional təcrübə də mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycanın beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələrinin genişlənməsi onun bu istiqamətdə imkanlarının artdığını göstərir.

Milli birlikdən beynəlxalq nüfuza uzanan dövlətçilik xətti

Prezident İlham Əliyevin VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumundakı çıxışını birləşdirən əsas məntiq milli birlik, suverenlik və beynəlxalq əməkdaşlıq arasında qarşılıqlı əlaqənin mövcudluğudur.

Azərbaycançılıq ideologiyası ölkənin daxilində vətəndaş həmrəyliyinin mənəvi-siyasi əsasını formalaşdırır. Suverenlik və müstəqil siyasət prinsipi dövlətin beynəlxalq münasibətlərdə öz maraqlarını müdafiə etmək imkanını müəyyənləşdirir. Mədəniyyətlərarası dialoq isə Azərbaycanın fərqli siyasi və sivilizasiya məkanları ilə əməkdaşlığını genişləndirir.

Bu üç istiqamət bir-birini tamamlayan dövlətçilik yanaşması kimi çıxış edir.

Heydər Əliyevin müstəqil dövlət quruculuğu dövründə inkişaf etdirdiyi azərbaycançılıq məfkurəsi ölkənin milli kimliyinin və ictimai birliyinin möhkəmlənməsində mühüm rol oynadı. İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə isə bu ideoloji xətt ərazi bütövlüyünün bərpası, dövlət suverenliyinin qorunması və beynəlxalq münasibətlərdə fəal mövqenin formalaşdırılması ilə əlaqələndirilir.

Bakıda keçirilən Forumun verdiyi ən mühüm mesajlardan biri də budur ki, fərqli mədəniyyətlərin birgəyaşayışı, dövlətlərin suverenliyinə hörmət və beynəlxalq hüququn ardıcıl tətbiqi davamlı sülhün əsas şərtlərindəndir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışı yalnız Azərbaycanın keçmişinə və bugününə verilən qiymət deyil, həm də dövlətin gələcək inkişafının ideoloji və siyasi istiqamətlərini əks etdirən konseptual mesaj kimi dəyərləndirilə bilər.