Şirin içkilərin gündəlik qəbulu mədə xərçəngi riskinin əhəmiyyətli dərəcədə artması ilə əlaqələndirilib. Genişmiqyaslı araşdırma zamanı alimlər hansı miqdardan sonra riskin 2,45 dəfə yüksəldiyini müəyyənləşdiriblər.
Lent.az xəbər verir ki, şirin içkilərin hər gün qəbul edilməsi mədə xərçənginin yaranma riskinin xeyli yüksəlməsi ilə əlaqəli ola bilər. Yeni genişmiqyaslı araşdırma göstərib ki, gündə ən azı bir porsiya belə içki qəbul edən insanlarda risk təxminən 2,5 dəfə çox olub. Müəlliflər vurğulayırlar ki, araşdırma yalnız əlaqəni üzə çıxarıb və şirin içkilərin birbaşa mədə xərçənginə səbəb olduğunu sübut etmir.
Araşdırmanın baş müəllifi, qastroenteroloq və epidemioloq Endryu T. Çanın sözlərinə görə, bu, ABŞ əhalisi arasında şəkərlə şirinləşdirilmiş içkilərin qəbulu ilə mədə xərçəngi arasındakı əlaqəni göstərən ilk tədqiqatdır. Bununla yanaşı, qidalanmanın bu xərçəng növünün yaranmasındakı rolu barədə hələ də kifayət qədər məlumat yoxdur.
Risk gündəlik şirin içki qəbul edənlərdə artıb
Alimlər ABŞ-da tibb işçiləri arasında aparılan iki uzunmüddətli araşdırmanın məlumatlarından istifadə ediblər. İştirakçılar hər dörd ildən bir qidalanma ilə bağlı anket dolduraraq qazlı içkilər, limonad, punş və idman içkilərini nə qədər tez-tez qəbul etdiklərini bildiriblər. Bir porsiya təxminən 240 millilitr hesab edilib. Ümumilikdə tədqiqatçılar 112 mindən çox insanın məlumatlarını təhlil ediblər.
Müşahidə dövründə 278 iştirakçıya mədə xərçəngi diaqnozu qoyulub. Ayda bir-üç porsiya, həftədə bir-üç porsiya və hətta həftədə dörd-yeddi porsiya şirin içki qəbul edənlərin göstəriciləri bu içkilərdən demək olar ki, heç istifadə etməyənlərin göstəricilərindən ciddi şəkildə fərqlənməyib. Lakin hər gün bu cür içkilər qəbul edənlər istisna təşkil edib. Onlarda mədə xərçəngi riski 2,45 dəfə yüksək olub. Qeyd edilir ki, şirin içkilərin gündəlik qəbulu artıq 2-ci tip diabet və ürək-damar xəstəlikləri ilə də əlaqələndirilir.
Pəhriz içkiləri ilə bağlı araşdırma nə göstərib?
Alimlər aşağı kalorili qazlı içkilərlə bağlı oxşar əlaqə aşkar etməyiblər. Bu içkilərin qəbul miqdarından asılı olmayaraq, onların mədə xərçəngi riskinin artması ilə əlaqəsi müəyyən edilməyib. Tədqiqatçılar çəki, siqaret çəkmə, spirtli içki qəbulu, fiziki aktivlik, diabet və ümumi qidalanma keyfiyyəti kimi digər amilləri nəzərə aldıqdan sonra da nəticə dəyişməyib. Ayrı təhlil göstərib ki, qadınlar arasında bu əlaqə daha güclü olub. Gündə birdən çox şirin içki qəbul edən qadınlarda risk təxminən üç dəfə yüksək olub. Kişilərdə isə bu göstərici iki dəfəyə yaxın olub, lakin hadisələrin sayının az olması səbəbindən nəticə statistik baxımdan daha az etibarlı hesab edilib. Alimlər bütün mənbələrdən qəbul edilən fruktoza miqdarını da təhlil ediblər. Fruktozanı ən çox qəbul edən iştirakçılar arasında mədə xərçəngi hallarının daha çox olduğu müəyyənləşdirilib.
Səbəb-nəticə əlaqəsi hələ sübut edilməyib
Tədqiqatçılar mədə xərçənginin əsas risk faktorlarından biri hesab edilən “Helicobacter pylori” bakteriyasının mümkün rolunu da araşdırıblar. Mövcud məlumatların təhlili şirin içkiləri daha çox qəbul edən insanlarda bu bakteriyaya yoluxma ehtimalının yüksək olduğunu göstərməyib. Bununla belə, müəlliflər qəti nəticələr çıxarmağa tələsməməyi tövsiyə edirlər. Araşdırma müşahidə xarakterli olub.
Yəni alimlər sadəcə iştirakçıların vərdişlərini izləyiblər və hansı içkiləri qəbul etməli olduqlarını müəyyənləşdirməyiblər. Buna görə də nəticələr şirin içkilərin birbaşa mədə xərçənginə səbəb olduğunu sübut etmir. Mümkün əlaqənin mexanizmi də hələ məlum deyil. Alimlər ehtimal olunan səbəblər arasında çəki artımı, insulin müqaviməti, iltihabi proseslər, hormonal dəyişikliklər, DNT-nin zədələnməsi və mikrobiomdakı dəyişiklikləri göstərirlər. Lakin bu mexanizmlərin heç biri həmin araşdırma çərçivəsində ayrıca yoxlanılmayıb. Müəlliflər nəticələrin digər əhali qruplarında da təsdiqlənməsinin vacib olduğunu bildiriblər. Araşdırmada 30-75 yaş arası amerikalı tibb işçiləri iştirak ediblər.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
