Misir məzarlarında min illər yaşı olan bal tapılıb - Niyə xarab olmur?

Bal dünyanın ən qeyri-adi qidalarından biri hesab olunur. Düzgün şəraitdə saxlanıldıqda o, çox uzun müddət, hətta min illərlə xarab olmadan qala bilər.

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, balın bu xüsusiyyəti onun tərkibi və arıların nektarı emal etmə üsulu ilə bağlıdır.

Məhsul hava keçirməyən qabda, quru və sabit temperaturda saxlanılarsa, mikroorqanizmlərin çoxalması üçün əlverişsiz mühit yaranır. İnternetdə arxeoloqların XX əsrdə Misir məzarlarından birində eramızdan əvvəl təxminən 1000-ci ilə aid qabda hələ də yeyilə bilən bal tapması barədə hekayə geniş yayılıb. Nəşr qeyd edir ki, bu konkret hadisənin etibarlı sənədlərlə təsdiqi yoxdur. Bununla belə, balın belə uzun müddət qala bilməsi elmi baxımdan mümkündür.

Balın xarab olmasının qarşısını alan əsas amillər onun aşağı su tərkibi, turş mühiti və az miqdarda hidrogen peroksid yaratmasıdır.

Nektarın tərkibində ilkin mərhələdə 70-80 faizə qədər su ola bilər. Arılar onu fermentlərlə emal edir və qanadları ilə havalandıraraq artıq nəmi buxarlandırırlar. Suyun miqdarı təxminən 18 faizdən aşağı düşdükdə balda olan şəkərlər mövcud suyu özünə bağlayır. Bu isə bakteriya və maya göbələklərinin çoxalmasını çətinləşdirir.

Balın turşuluğu da mikroorqanizmlərin inkişafına mane olur. Bundan əlavə, arıların əlavə etdiyi qlükoza oksidaza fermenti müəyyən şəraitdə qlükon turşusu və hidrogen peroksidin yaranmasına səbəb olur. Hidrogen peroksid isə antibakterial xüsusiyyətə malikdir.

Lakin balın min illərlə qala bilməsi onun həmişə təzə bal kimi görünəcəyi demək deyil. Zaman keçdikcə bal kristallaşa, rəngi tündləşə, ətri zəifləyə və fermentlərinin aktivliyi azala bilər. Bununla belə, onun əsas şəkər tərkibi uzun müddət sabit qala bilir.

Bal üçün ən böyük təhlükə nəmdir. Qabın ağzı açıq qaldıqda və ya məhsula su qarışdıqda onun qoruyucu xüsusiyyətləri zəifləyir. Suyun miqdarı artdıqda maya göbələkləri aktivləşə və fermentasiya prosesi başlaya bilər.

Yüksək temperaturda uzun müddət saxlanılması da balın tərkibində kimyəvi dəyişiklikləri sürətləndirir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, buna görə balı möhkəm bağlı qabda, quru və sərin şəraitdə saxlamaq lazımdır. Bu şərtlərə əməl edildikdə bal qeyri-adi dərəcədə uzunömürlü qida məhsulu ola bilər.