ABŞ və İsrailin İrana qarşı apardığı hərbi əməliyyatlar fonunda Tehran rejimi ilə bağlı ən ciddi iddialardan biri səsləndirilib: İranın yeni ali lideri Müctəba Xamenei faktiki olaraq ölkəni idarə edə bilmir.
Fox News-un məlumatına görə, İsrail təhlükəsizlik mənbələri Müctəba Xameneini “idarəetmədə olmayan, formal fiqur” kimi qiymətləndirir. Mənbələr bildirir ki, o, nə rejimi idarə edir, nə də real qərarverici mərkəzdədir.
Lent.az-ın əməkdaşı güvənilən müxtəlif mənbələrdən İrandakı hazırkı rejimin aqibəti ilə bağlı nüfuzlu ekspertlərin rəylərinə uyğun məqalə hazırlayıb.
“İşləməyən rejim”: rəhbərlik böhranı dərinləşir
Ekspert Kobi Mayklın sözlərinə görə:
* İran rəhbərliyi “dağılmış və qarışıq vəziyyətdədir”.
* Dövlət idarəetməsi faktiki olaraq “xəstə (misfunctioning)” vəziyyətə düşüb.
* Yeni ali lider ictimaiyyət qarşısına çıxmır və qərar prosesində görünmür.
Bu vəziyyətin əsas səbəbləri:
* Ali lider Ali Xameneinin öldürülməsi.
* Yüksək rütbəli şəxslərin (o cümlədən Əli Laricani) aradan götürülməsi.
* SEPAH daxilində struktur dəyişiklikləri.
Reuters və digər mənbələr də təsdiqləyir ki, yüksək səviyyəli fiqurların aradan götürülməsi İranın qərarvermə sistemini ciddi şəkildə zəiflədib və idarəetmə boşluğu yaradıb.
Rejimi kim idarə edir? – SEPAH ön plana çıxır
Məlumatlara görə, hazırda real güc:
* SEPAH (İnqilab Keşikçiləri Korpusu)
* hərbi-komanda strukturları
* təhlükəsizlik aparatının sərt qanadının əlinə keçib.
ABŞ kəşfiyyat məlumatlarına görə:
* rejim çökməyib
* əksinə, daha sərt və mərkəzləşmiş formaya keçib
* SEPAH ölkədə əsas siyasi və hərbi gücə çevrilib
Müctəba Xamenei: lider, yoxsa simvol?
Müctəba Xamenei ilə bağlı iddialar daha da diqqət çəkir:
* ağır yaralanıb və ya fiziki cəhətdən zəifdir.
* ictimaiyyət qarşısına çıxmır
* çıxışları vasitəçilər tərəfindən oxunur
Bəzi mənbələr isə onun:
* sadəcə “simvolik lider” olduğunu
* real hakimiyyətin hərbçilərdə cəmləndiyini iddia edir
Rejim çökürmü? – Ekspertlərin fərqli proqnozları
Bəzi analitiklər hesab edir ki, liderlik boşluğu, iqtisadi təzyiq, hərbi itkilər İran daxilində etirazlar üçün zəmin yarada bilər.
Fox News-a danışan ekspertlərin sözlərinə görə, ABŞ və İsrail zərbələri rejimin daxili nəzarət mexanizmini zəiflədir, bu isə “xalqın hakimiyyəti ələ keçirməsi üçün şərait yarada bilər”.
Rejimin çökməsinin olmadığını deyənlər də var. Digər tərəfdən, bəzi analitiklər daha ehtiyatlıdır. Bildirilir ki, rejim hələ də institusional olaraq mövcuddur, SEPAH daha da güclənib, daxili nəzarət saxlanılır.
Amma bütün ekspertlər eyni fikirdədirlər ki, İran “kritik mərhələdə”dir. Hazırkı vəziyyət belə qiymətləndirirlər:
* Liderlik böhranı var
* Ali lider zəif və passiv görünür
* Hərbi strukturlar hakimiyyəti ələ alır
* Rejim zəifləyib, amma dağılmayıb
Bu isə İranı tarixinin ən təhlükəli mərhələlərindən birinə gətirib çıxarır.
Əsas sual isə hələ də açıq qalır - Bu böhran rejimin süqutuna aparacaq, yoxsa daha sərt və hərbi diktaturaya çevriləcək?
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
