Bakıda körpəsini uşaq arabasına qoyub gəzintiyə çıxan ana bəzən istirahət etmək əvəzinə, əsl maneələr zolağından keçməli olur. Bir tərəfdə səkiləri zəbt edən avtomobillər, digər tərəfdə hündür bordürlər, pilləkənlər, dar keçidlər və yararsız panduslar... Şəhərdə adi gəzinti belə fiziki güc və səbir tələb edən gündəlik mübarizəyə çevrilə bilir.
Ən düşündürücü məqam isə budur: söhbət yalnız uşaq arabası sürən analardan getmir. Eyni maneələrlə əlilliyi olan şəxslər, yaşlı insanlar və hərəkət məhdudiyyəti yaşayan digər vətəndaşlar da üzləşirlər.
Lent.az-ın əməkdaşının bu mövzu ilə bağlı araşdırmasını təqdim edirik:
Səki var, amma keçmək mümkün deyil
Paytaxtın müxtəlif yaşayış məhəllələrində piyadalar üçün nəzərdə tutulan səkilərin avtomobillər tərəfindən tutulması ciddi problemlərdən biridir. Bəzi küçələrdə isə səkinin eni uşaq arabasının rahat hərəkəti üçün kifayət etmir.
Təsəvvür edin, ana körpəsi ilə poliklinikaya gedir. Qarşısına səkidə park edilmiş avtomobil çıxır. Onun iki seçimi qalır: ya geri qayıtmaq, ya da uşaq arabasını avtomobillərin hərəkət etdiyi yola çıxarmaq.
Hər iki variant əlavə çətinlik yaradır. İkinci seçim isə birbaşa təhlükəsizlik riski deməkdir.
Əslində, piyadalar üçün ayrılmış ərazidə hərəkət etmək kiminsə xüsusi imtiyazı deyil, şəhərdə təhlükəsiz yaşamağın əsas şərtlərindən biridir.
Bir neçə pilləkən, böyük problem
Bakıda bəzi yeraltı keçidlər, köhnə yaşayış binaları və ictimai obyektlərin girişləri uşaq arabası ilə hərəkət edənlər üçün əlverişsizdir.
Xüsusilə lifti olmayan binalarda yaşayan anaların vəziyyəti daha çətindir. Körpəni, uşaq arabasını və gündəlik alış-veriş çantalarını eyni vaxtda daşımaq bəzən bir nəfərin gücünü aşır.
Yeni tikililərdə də pandusun mövcudluğu hər zaman problemin həll edildiyini göstərmir. Həddindən artıq dik, dar və ya sürüşkən pandus istifadəyə yararsız ola bilər.
Əlçatanlıq yalnız pandus quraşdırmaq deyil. Onun təhlükəsiz, rahat və müstəqil istifadə edilə bilməsi də vacibdir.
İctimai nəqliyyatda anaları nə gözləyir?
Uşaq arabası ilə avtobusa minmək də hər zaman asan olmur. Aşağıdöşəməli avtobuslar hərəkəti asanlaşdıra bilsə də, dayanacaqla avtobus arasında məsafə, sərnişin sıxlığı və girişin qarşısının tutulması çətinlik yarada bilər.
Bəzən ana avtobusa minmək üçün digər sərnişinlərin köməyinə ehtiyac duyur. Halbuki əlçatan nəqliyyat sisteminin məqsədi insanın başqasının yardımından mümkün qədər az asılı olmasıdır.
Metrodan istifadə zamanı da liftlərin yerləşməsi, işlək vəziyyətdə olması və stansiyaya gedən yolun əlverişliliyi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Nəticədə bəzi ailələr ictimai nəqliyyatdan istifadə etmək əvəzinə taksi seçməyə məcbur qala bilər. Bu isə gündəlik xərcləri artırır.
Parka getmək də problemə çevrilir
Körpələrin açıq havada vaxt keçirməsi, anaların isə evdən çıxıb sosial mühitdə olması ailənin gündəlik rifahı üçün əhəmiyyətlidir.
Lakin parka aparan yol yararsızdırsa, orada rahat hərəkət etmək mümkün deyilsə və ya yaxınlıqda münasib istirahət şəraiti yoxdursa, sadə gəzinti belə əlavə planlaşdırma tələb edir.
Məsələ yalnız iri parkların salınması deyil. Yaşayış məhəllələrinin özündə təhlükəsiz piyada yollarının, rahat keçidlərin və əlçatan istirahət sahələrinin yaradılması da vacibdir.
Azərbaycan qanunvericiliyi nə deyir?
Azərbaycanda əlilliyi olan şəxslərin hüquqlarının müdafiəsi və müyəssər mühitin yaradılması ilə bağlı hüquqi tələblər mövcuddur. Ölkənin qoşulduğu BMT-nin Əlilliyi olan şəxslərin hüquqları haqqında Konvensiyası da fiziki mühitin və nəqliyyatın əlçatanlığını əsas prinsiplərdən biri kimi müəyyən edir.
Bu tələblər birbaşa bütün uşaq arabası istifadəçiləri üçün ayrıca hüquqi təminat yaratmasa da, universal dizayn yanaşması həm valideynlərə, həm yaşlılara, həm də hərəkət məhdudiyyəti olan insanlara fayda verir.
Əsas məsələ şəhər infrastrukturunun yalnız sağlam və sərbəst hərəkət edən yetkin insanlara uyğun qurulmamasıdır.
Problemi necə həll etmək olar?
İlk növbədə səkilərin avtomobillərdən azad edilməsi, piyada keçidlərində bordürlərin uyğunlaşdırılması və təhlükəli pandusların yenidən qurulması vacibdir.
Yeni tikilən binalarda, ticarət obyektlərində, poliklinikalarda və ictimai məkanlarda uşaq arabası ilə hərəkətin rahatlığı layihələndirmə mərhələsindən nəzərə alınmalıdır.
Məhəllələr üzrə əlçatanlıq yoxlamalarının aparılması və sakinlərin şikayətləri əsasında konkret maneələrin aradan qaldırılması da real nəticə verə bilər. Ən əsası isə şəhərin rahatlığı yalnız avtomobillərin hərəkət sürəti ilə ölçülməməlidir.
Çünki körpəsini uşaq arabasında aparan ana üçün 300 metrlik yol bəzən kilometrlərlə məsafədən daha çətin olur.
Bakı o zaman həqiqətən rahat şəhərə çevriləcək ki, ana körpəsi ilə evdən çıxanda qarşısına hansı maneənin çıxacağını düşünməsin.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
