1945-ci ildə ABŞ-dan havaya qalxan beş hərbi təyyarə Atlantik okeanı üzərində müəmmalı şəkildə yoxa çıxıb. Onları axtarmağa göndərilən altıncı təyyarə də geri qayıtmayıb. Ümumilikdə 27 nəfərin itkin düşdüyü hadisə aviasiya tarixinin ən məşhur müəmmalarından birinə çevrilib. Aradan 81 ilə yaxın vaxt keçməsinə baxmayaraq, təyyarələrin taleyi tam aydınlaşdırılmayıb.
Lent.az xəbər verir ki, 1945-ci il dekabrın 5-də baş verən bu hadisə tarixə “Flight 19” – “19 saylı uçuş dəstəsi” adı ilə düşüb. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus beş “TBM Avenger” hərbi təyyarəsi Floridanın Fort-Loderdeyl aviabazasından adi təlim uçuşuna başlayıb. Həmin gün heç kim bu uçuşun onilliklər boyu müzakirə ediləcək bir müəmmaya çevriləcəyini gözləmirdi.
Təyyarələrin göyərtəsində ümumilikdə 14 hərbçi olub. Onların qarşısında mürəkkəb döyüş tapşırığı deyil, naviqasiya və şərti bombardman məşqi qoyulub. Plan üzrə təyyarələr Baham adaları istiqamətində uçmalı, müəyyən edilmiş ərazidə təlim keçməli və bazaya qayıtmalı idilər.
Lakin hər şey gözlənilmədən dəyişib.
Pilotun müəmmalı mesajı: “Harada olduğumuzu bilmirik”
Saat 14:10 radələrində başlayan uçuşun ilk mərhələsi normal keçib. Təyyarələr nəzərdə tutulan ərazidə təlim bombardmanını həyata keçiriblər.
Ancaq geri dönüş zamanı dəstənin komandiri, leytenant Çarlz Teylor naviqasiya problemi ilə üzləşib.
Teylor təcrübəsiz pilot olmayıb. Onun 2500 saatdan artıq uçuş təcrübəsi olub və İkinci Dünya müharibəsində hərbi əməliyyatlarda iştirak edib.
Təxminən saat 15:45-də aviabaza ilə əlaqə saxlayan komandir istiqaməti müəyyənləşdirməkdə çətinlik çəkdiyini bildirib.
ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin tarixi materiallarında onun quruyla əlaqəni itirdiyi və dəstənin marşrutdan çıxdığını düşündüyü qeyd olunur.
Sonrakı radio danışıqlarından məlum olub ki, pilotlar qərbin hansı istiqamətdə olduğunu dəqiq müəyyənləşdirə bilmirlər.
Bu zaman təyyarələr hələ də havada olub. Lakin onların harada yerləşdiyi barədə dəqiq məlumat əldə etmək mümkün olmayıb.
Beş təyyarə necə eyni anda itə bilərdi?
Hadisənin ən qəribə məqamlarından biri beş təyyarənin bir dəstə şəklində yoxa çıxmasıdır.
Araşdırmalara əsasən, komandir Teylor Baham adaları üzərində olduğu halda özünü Florida-Kis adaları yaxınlığında hesab etmiş ola bilərdi.
Belə bir naviqasiya səhvi təyyarələri təhlükəsiz istiqamət əvəzinə açıq okeana aparmış ola bilər.
Pilotların radio danışıqlarında yaranan qarışıqlıq, istiqamətin müəyyənləşdirilməsindəki çətinliklər və yanacaq ehtiyatının azalması vəziyyəti daha da ağırlaşdırıb.
Bir müddət sonra radio əlaqəsi tamamilə kəsilib.
Təyyarələrin okeana hansı nöqtədə düşdüyü isə müəyyən edilməyib.
Xilasetmə təyyarəsi də yoxa çıxdı
Beş hərbi təyyarənin itməsi kifayət qədər müəmmalı hadisə idi. Lakin həmin gecə baş verənlər sirri daha da böyüdüb.
İtkin düşən pilotları axtarmaq üçün havaya qaldırılan “Martin PBM Mariner” tipli xilasetmə təyyarələrindən biri də yoxa çıxıb.
Onun göyərtəsində 13 nəfər olub.
Sonradan əldə edilən məlumatlar xilasetmə təyyarəsinin havada yanğın və ya partlayış nəticəsində qəzaya uğramış ola biləcəyini göstərib.
Həmin ərazidə bir gəminin ekipajı səmada alov və partlayış gördüyünü bildirib. Bu məlumat xilasetmə təyyarəsinin taleyi ilə bağlı mühüm ipuclarından biri hesab edilir.
Beləliklə, bir gün ərzində altı təyyarə və 27 hərbçi itirilib.
Okeanda nəhəng axtarış: Niyə heç nə tapılmadı?
Hadisədən sonra ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri və Sahil Mühafizəsi genişmiqyaslı axtarış əməliyyatlarına başlayıb.
Yüzlərlə gəmi və təyyarə Atlantik okeanının böyük bir hissəsini araşdırıb. Axtarışlar bir neçə gün davam edib.
Lakin beş “Avenger” təyyarəsinə və onların ekipajına aid təsdiqlənmiş qalıqlar tapılmayıb.
Məhz bu fakt hadisəni daha da müəmmalı edib.
O dövrdə okeanın dərinliklərində axtarış aparmaq üçün müasir texnologiyalar mövcud deyildi. Üstəlik, mümkün qəza ərazisinin böyüklüyü və hava şəraitinin pisləşməsi əməliyyatı çətinləşdirib.
ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin araşdırması təyyarələrin yanacağının bitərək okeana düşməsi ehtimalını əsas izahlardan biri kimi göstərsə də, hadisənin bütün detalları qəti müəyyənləşdirilməyib.
Bermud üçbucağının əfsanəsi necə yarandı?
“Flight 19” hadisəsi sonradan Bermud üçbucağı haqqında yayılan ən məşhur hekayələrdən birinə çevrilib.
Atlantik okeanında Florida, Bermud adaları və Puerto-Riko arasında yerləşən bu ərazi uzun illər müəmmalı gəmi və təyyarə yoxaçıxmaları ilə əlaqələndirilib.
Bəzi müəlliflər burada qeyri-adi maqnit hadisələrinin baş verdiyini, digərləri isə naməlum uçan obyektlərin təyyarələri yox etdiyini iddia ediblər.
Hətta hadisənin başqa ölçülərə açılan sirli keçidlə əlaqəli olduğunu irəli sürən fantastik nəzəriyyələr də yayılıb.
Lakin bu iddiaların heç biri elmi dəlillərlə təsdiqlənməyib.
Mütəxəssislər daha çox insan səhvi, naviqasiya çətinlikləri, yanacaq çatışmazlığı və dəyişkən hava şəraiti kimi amilləri önə çəkirlər.
Bermud üçbucağında qeyri-adi qüvvələrin fəaliyyət göstərdiyinə dair etibarlı sübut yoxdur.
81 ilə yaxın vaxt keçib – Sirr niyə açılmır?
Bu gün hadisə ilə bağlı ən böyük sual təyyarələrin qalıqlarının harada olmasıdır.
Müxtəlif illərdə okeanın dibində aşkar edilən təyyarə qalıqlarının “Flight 19” dəstəsinə aid ola biləcəyi ehtimalı araşdırılıb. Ancaq beş təyyarədən heç birinin qalıqları qəti şəkildə müəyyənləşdirilməyib.
ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin tarixi araşdırmalarında da hadisənin ən inandırıcı izahının naviqasiya səhvi və yanacaq çatışmazlığı olduğu vurğulanır.
Bununla belə, təyyarələrin son dəqiqələrində nələrin baş verdiyi və dəqiq harada qəzaya uğradığı bilinmir.
1945-ci ilin dekabrında adi təlim uçuşuna çıxan 14 hərbçinin və onları xilas etməyə çalışan 13 nəfərin taleyi aviasiya tarixinin cavabsız qalan sualları sırasındadır.
Bermud üçbucağının fövqəltəbii sirri sübuta yetirilməsə də, “Flight 19”un qalıqları tapılmayınca 1945-ci ilin həmin dekabr günündə baş verən faciənin bütün detalları naməlum qalacaq.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
