Bakıda elə küçə adları var ki, onları ilk dəfə eşidən adam bunun zarafat olduğunu düşünə bilər. Bəzilərinin adı tarixi şəxsiyyətlərlə, bəzilərinin adı mühüm hadisələrlə bağlıdır. Elə küçələr də var ki, adları nə məşhur bir insanı, nə də tarixi hadisəni xatırladır. Əksinə, şəhərin çoxdan unudulmuş məişətini, köhnə peşələrini və keçmiş həyat tərzini yada salır.
Təsəvvür edin, taksi sifariş edirsiniz və sürücüyə ünvanı deyirsiniz: 7-ci Sallaqxana küçəsi. İlk dəfə eşidən adamın ağlına dərhal suallar gəlir. Bakıda doğrudanmı belə küçə var? Niyə məhz Sallaqxana? Bəs adın əvvəlindəki 7 rəqəmi nəyi bildirir?
Lent.az “Bizim küçələr” rubrikasının növbəti yazısını təqdim edir.
Bu dəfə paytaxtın Yasamal rayonunda yerləşən, adı ilə diqqət çəkən 7-ci Sallaqxana küçəsindən danışacağıq. Bu adın mənası nədir, haradan yaranıb və niyə indiyədək dəyişdirilməyib?
Sallaqxana nə deməkdir?
Əvvəlcə küçənin adındakı əsas sözə nəzər salaq. Sallaqxana heyvanların kəsilməsi üçün nəzərdə tutulan yerə verilən addır. Keçmişdə şəhərlərin ərzaq təminatında belə məkanların mühüm rolu olub. Ət ticarəti, qəssablıq və heyvandarlıqla bağlı fəaliyyətlər şəhər həyatının ayrılmaz hissəsini təşkil edib. Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində bu söz yalnız təsərrüfat obyektini deyil, həm də müəyyən məhəllələri ifadə edən yer adına çevrilib. Məsələn, Naxçıvanın tarixi məhəllələri arasında Sallaqxana adlı yaşayış sahəsi də olub. Araşdırmalarda həmin adın qəssablıq sənəti ilə əlaqələndirildiyi göstərilir. Burada qəssabların və digər sənət sahiblərinin yaşadığı qeyd olunur. Lakin Naxçıvandakı məhəllənin tarixini Bakının 7-ci Sallaqxana küçəsinin yaranması ilə eyniləşdirmək düzgün olmaz. Bakıda bu konkret adın nə vaxt və hansı qərarla verildiyini təsdiqləyən etibarlı tarixi sənəd açıq mənbələrdə müəyyən edilməyib.
Bəs niyə məhz 7-ci Sallaqxana?
Küçənin adında ən maraqlı məqam 7 rəqəmidir. İlk baxışdan belə düşünmək olar ki, vaxtilə ərazidə bir neçə sallaqxana olub və küçələr də həmin obyektlərin nömrələrinə uyğun adlandırılıb. Başqa bir ehtimal isə ərazidə eyni adlı küçə və keçidlərin nömrələnməsidir. Ancaq bunlar hələlik ehtimaldır. 7-ci Sallaqxana adının məhz hansı səbəbdən yarandığını, əvvəllər burada neçə sallaqxananın fəaliyyət göstərdiyini və ya nömrələmənin necə aparıldığını təsdiqləyən sənəd olmadan qəti fikir söyləmək mümkün deyil. Bir məsələ isə dəqiqdir: 7-ci Sallaqxana Bakının xəritəsində mövcud olan küçə adıdır və Yasamal rayonunda yerləşir. Bu ad illərdir paytaxtın qeyri-adi küçə adları haqqında aparılan müzakirələrdə çəkilir.
Bir vaxtlar adı ilə mübahisə yaradan küçə
7-ci Sallaqxana adı müxtəlif illərdə mətbuatın diqqətini çəkib. 2019-cu ildə Bakının qeyri-adi küçə adları ilə bağlı aparılan araşdırmada bu küçə də nümunə göstərilib. Həmin vaxt Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin nümayəndəsi İsrafil Kərimov bəzi köhnə küçə adlarının dəyişdirilməsi istiqamətində tədbirlərin görüləcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, vətəndaşlardan müraciətlər daxil olduqca küçələrin adlarının yenilənməsi məsələsinə baxılırdı. 2022-ci ildə də paytaxtdakı küçə adlarının yenilənməsi məsələsi gündəmə gəlib. Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətində küçələrin inventarlaşdırılması və adlandırılması ilə bağlı komissiya yaradıldığı açıqlanıb. 7-ci Sallaqxana da müzakirə edilən adlar sırasında göstərilib. Ancaq illər keçsə də, bu adın istifadəsi davam edib.
Sallaqxanadan abad məhəlləyə
Küçənin müasir tarixində maraqlı hadisələrdən biri 2017-ci ildə baş verib. Həmin il Yasamal rayonunda 7-ci Sallaqxana küçəsinin 7 və 7a nömrəli yaşayış binalarının ətrafında geniş abadlıq işləri aparılıb. Ərazidəki ümumi istifadə sahələrinin bir hissəsinin hasarlanması və qanunsuz tikililərlə tutulması narazılıq yaradırdı. Abadlıq layihəsi çərçivəsində hasarlar sökülüb, qanunsuz tikililər ləğv edilib. Dekabrın 28-də burada 1,3 hektar sahəni əhatə edən nümunəvi məhəllənin açılışı keçirilib. Rəsmi məlumatlara görə, əraziyə 3 min kubmetr torpaq gətirilib, 600 ağac əkilib, suvarma sistemi qurulub. Həmçinin 425 kvadratmetrlik mini-futbol meydançası yaradılıb. Beləliklə, adı keçmişin təsərrüfat həyatını xatırladan küçədə sakinlərin istirahəti üçün yeni məkan salınıb.
Adı dəyişdirilməlidir, yoxsa qorunmalıdır?
7-ci Sallaqxana küçəsinin adı ətrafında yaranan suallar yalnız onun qəribə səslənməsi ilə bağlı deyil. Bir tərəfdən, belə adların müasir şəhər mühitinə uyğun gəlmədiyini düşünənlər var. Digər tərəfdən, köhnə məhəllə və küçə adlarının şəhərin tarixini yaşatdığı fikri irəli sürülür. 2026-cı ilin fevralında dərc olunan müzakirədə ictimai birlik rəhbəri İlqar Hüseynli 7-ci Sallaqxana kimi küçə adlarının saxlanılmasının ideoloji əsasının olmadığını bildirib. O, adların dəyişdirilməsi məsələsində vətəndaş təşəbbüsünün əhəmiyyətini vurğulayıb.
Onları necə dəyişək?
Əslində, burada daha geniş bir sual ortaya çıxır: şəhərin keçmişini qorumaq üçün onun bütün köhnə adlarını saxlamaq lazımdırmı? Bakı zamanla dəyişib. Vaxtilə sənaye müəssisələri, emalatxanalar və müxtəlif təsərrüfat obyektləri ilə tanınan ərazilər bu gün yaşayış binaları, məktəblər, parklar və ticarət obyektləri ilə əhatələnib. Amma bəzi adlar şəhərin dəyişməyən yaddaşına çevrilib.
Bu gün 7-ci Sallaqxana
Bu gün Yasamal rayonundakı 7-ci Sallaqxana küçəsi paytaxtın yaşayış ünvanlarından biridir. Xəritə xidmətlərində həmin adla ünvanlar göstərilir. Küçənin adını eşidənlər üçün ən maraqlı məqam isə hələ də onun yaranma tarixidir. Doğrudanmı vaxtilə burada heyvan kəsimi məntəqələri yerləşib? Niyə məhz yeddinci? Bu adın arxasında hansı şəhərsalma qərarı dayanır? Bu sualların dəqiq cavablandırılması üçün Bakı şəhərinin tarixi planlarının, köhnə ünvan kitablarının və arxiv sənədlərinin araşdırılmasına ehtiyac var.
Bakıda bir küçə var: 7-ci Sallaqxana. Nə məşhur şairin, nə görkəmli alimin, nə də dövlət xadiminin adını daşıyır. Amma təkcə adı ilə insanı düşündürür. Bəlkə də, bu küçənin ən maraqlı tərəfi elə budur: şəhərin dəyişən siması ilə keçmişdən qalan adı bir ünvanda yaşayır. Növbəti dəfə Bakının xəritəsində 7-ci Sallaqxana adını görəndə bunun sadəcə qəribə bir ünvan olmadığını xatırlayın. Bu ad həm də paytaxtın hələ tam araşdırılmamış tarixindən qalan izlərdən biridir.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
