Bakıda maşın saxlamaq evə çatmaqdan çətindir – Çıxış yolu nədir?

Bakıda maşın saxlamaq dərdi: Sürücülər niyə öz evlərinin qarşısında da yer tapa bilmirlər?

Bakıda avtomobil idarə etmək getdikcə daha çox səbir tələb edir. Paytaxtın küçələrində tıxacdan çıxan sürücüləri bəzən daha böyük problem gözləyir: avtomobili harada saxlamaq? İşə, evə, xəstəxanaya və ya hansısa dövlət qurumuna gedən vətəndaş üçün parklanma yeri tapmaq gündəlik mübarizəyə çevrilir. Bəzən sürücü təyinat yerinə 20 dəqiqəyə çatır, lakin avtomobilini saxlamaq üçün əlavə 15-20 dəqiqə küçələri dolaşmalı olur.

Lent.az-ın araşdırmasına görə, problemin əsas müzakirə mövzuları avtomobillərin sayının artması, yaşayış binalarının ətrafında dayanacaq yerlərinin çatışmazlığı, küçə məkanının düzgün bölüşdürülməməsi və alternativ nəqliyyat imkanlarıdır.

Öz evinin qarşısında avtomobil saxlamaq niyə çətinləşir?

Paytaxtda parklanma problemi yalnız şəhərin mərkəzi küçələrinə aid deyil. Çoxmənzilli yaşayış binalarının ətrafında da dayanacaq yeri uğrunda rəqabət yaranır. Xüsusilə axşam saatlarında sakinlərin işdən qayıtması ilə həyətlərdə boş yer tapmaq çətinləşə bilir.

Problemin maraqlı tərəfi odur ki, avtomobil sahibi yaşadığı binanın qarşısında belə maşınını saxlamağa yer tapmaya bilər. Bəzi yaşayış komplekslərində yeraltı dayanacaqlar mövcud olsa da, onların ayrıca ödənişlə təklif edilməsi sakinlərin küçədə pulsuz alternativ axtarmasına səbəb ola bilir.

Nəticədə avtomobillər səkilərdə, binaların girişlərində və həyətlərin keçid hissələrində saxlanılır. Bu isə yalnız sürücülər üçün deyil, piyadalar, uşaqlı valideynlər, əlilliyi olan şəxslər və təcili yardım avtomobilləri üçün də çətinlik yaradır.

Ödənişli parklanma problemi həll edirmi?

Bakıda ödənişli parklanma sisteminin tətbiqi küçələrdə avtomobillərin saxlanmasını tənzimləməyə yönəlib. Belə sistemin əsas məqsədlərindən biri eyni avtomobilin uzun müddət küçədə dayanmasının qarşısını almaq və yerlərin dövriyyəsini artırmaqdır.

Lakin burada mühüm sual yaranır: ödəniş tətbiq etmək dayanacaq yerlərinin sayını artırırmı?

Əslində, ödənişli parklanma yeni fiziki yer yaratmır. Sadəcə mövcud yerlərdən istifadəyə təsir göstərir. Əgər müəyyən ərazidə avtomobillərin sayı dayanacaq tutumundan xeyli çoxdursa, tariflərin tətbiqi problemi tamamilə aradan qaldırmaya bilər.

Digər tərəfdən, parklanmanın həddindən artıq ucuz olması avtomobillərin bütün gün eyni yerdə saxlanmasını təşviq edə bilər. Buna görə də tarif siyasəti, sakinlərin ehtiyacları və ictimai nəqliyyat imkanları birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Bakıda avtomobil saxlamaq neçəyə başa gəlir?

Azərbaycan Yerüstü Nəqliyyat Agentliyinin (AYNA) məlumatına əsasən, paytaxt beş parklanma zonasına bölünüb. Saatlıq tariflər aşağıdakı kimidir:

Parklanma zonası	Saatlıq ödəniş
Mərkəz	1 manat
I zona	70 qəpik
II zona	40 qəpik
III zona	30 qəpik
IV zona	Ödənişsiz

Mövcud qaydalara görə, ilk 15 dəqiqə, hər gün saat 22:00-dan 07:00-dək və bazar günləri parklanma ödənişsizdir. Lakin 15 dəqiqə keçdikdə ödəniş həmin müddət də daxil olmaqla hesablanır.

Sadə hesablama aparaq. Avtomobilini mərkəzdə gündə səkkiz saat saxlayan şəxs, ay ərzində 22 iş günü üçün 176 manat ödəyə bilər. Birinci zonada bu məbləğ 123 manat 20 qəpik, ikinci zonada isə 70 manat 40 qəpik təşkil edir.

Bu, hər kəsin ödədiyi faktiki məbləğ deyil, mövcud tariflər əsasında aparılan hesablamadır. Ancaq nəticə göstərir ki, parklanma xərci avtomobil sahibinin aylıq büdcəsində ayrıca xərc maddəsinə çevrilə bilər.

Sakinlər öz evlərinin qarşısında pulsuz dayana bilərlərmi?

Maraqlı məqamlardan biri də budur ki, qanunvericilik müəyyən sakinlərə ödənişsiz parklanma imkanı verir.

AYNA-nın məlumatına görə, təşkil edilmiş parklanma yerindən 100 metr məsafədə yerləşən evlərdə yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olan şəxslər fərdi parklanma talonu üçün müraciət edə bilərlər. Bu talon yalnız üzərində göstərilən məntəqələrdə pulsuz parklanma hüququ yaradır.

Müraciət “AzParking” tətbiqi vasitəsilə həyata keçirilir. Lakin talonun olması sürücüyə konkret boş yerin ayrılması demək deyil.

Məhz burada problemin sosial tərəfi üzə çıxır: sakin avtomobilini pulsuz saxlamaq hüququ əldə etsə də, həmin ərazidə fiziki dayanacaq yeri çatışmaya bilər.

Bakını çoxmərtəbəli dayanacaqlar xilas edə bilərmi?

Parklanma probleminin həlli üçün müzakirə oluna biləcək variantlardan biri çoxmərtəbəli və yeraltı dayanacaqların inkişafıdır.

Lakin belə obyektlərin harada tikilməsi də mühüm məsələdir. Şəhərin mərkəzində həddindən artıq böyük dayanacaqların yaradılması daha çox insanı şəxsi avtomobillə gəlməyə təşviq edə bilər. Bu isə küçələrdə nəqliyyat yükünü artırar.

Daha məqsədəuyğun yanaşma yaşayış massivlərində parklanma ehtiyacının ayrıca hesablanması, şəhərin girişlərində isə ictimai nəqliyyatla əlaqəli dayanacaqların təşkilidir.

Məsələn, sürücü avtomobilini metro stansiyasına yaxın təhlükəsiz dayanacaqda saxlayaraq yoluna ictimai nəqliyyatla davam edə bilər. Belə sistemin işləməsi üçün dayanacaq qiymətləri, metroya piyada məsafəsi və ictimai nəqliyyatın rahatlığı uyğunlaşdırılmalıdır.

Digər mühüm məsələ yeni tikilən binalarla bağlıdır. Mənzillərin sayı, sakinlərin avtomobilə sahibolma səviyyəsi və ərazinin küçə tutumu nəzərə alınmadan aparılan tikinti gələcəkdə parklanma problemini daha da dərinləşdirə bilər.

Problem necə həll olunmalıdır?

Bakı üçün vahid həll yolu əvəzinə bir neçə istiqamətin paralel həyata keçirilməsi daha səmərəli ola bilər.

İlk növbədə, parklanma yerlərinin real doluluq səviyyəsi rayonlar və küçələr üzrə araşdırılmalıdır. Harada gündüz, harada gecə daha çox tələbat yarandığı müəyyənləşdirilməlidir.

İkinci istiqamət yaşayış məhəllələrində sakinlər üçün parklanma qaydalarının təkmilləşdirilməsidir. Xüsusilə gecə saatlarında məhəllə sakinlərinin ehtiyacları ilə kommersiya obyektlərinin yaratdığı tələbat arasında balans qurulmalıdır.

Üçüncü məsələ rəqəmsal idarəetmədir. “AzParking” tətbiqində parklanma məntəqələrinin doluluq göstəriciləri mövcuddur. Bu imkanların daha da inkişaf etdirilməsi sürücülərin boş yer axtarışına sərf etdikləri vaxtı azalda bilər.

Nəhayət, ictimai nəqliyyatın əlçatanlığı artırılmalıdır. Çünki hər gün şəhərin mərkəzinə şəxsi avtomobillə getməyə məcbur qalan insanların sayı azalmadan parklanma problemini yalnız yeni dayanacaqlar hesabına həll etmək çətin olacaq.

AYNA 2026-cı ilin yanvarında paytaxtın bir sıra küçələrində yeni parklanma məntəqələrinin yaradıldığını açıqlayıb. Bu addımlar mövcud yerlərin nizamlanmasına kömək etsə də, uzunmüddətli nəticə üçün şəhər üzrə kompleks yanaşma tələb olunur.

Əsas sual: Bakı avtomobillər üçün, yoxsa insanlar üçün planlaşdırılmalıdır?

Parklanma probleminin ən vacib tərəfi onun yalnız sürücülərlə məhdudlaşmamasıdır. Avtomobil səkidə saxlanıldıqda piyada əziyyət çəkir. Həyətdə yer olmadıqda uşaqların oyun sahəsi daralır. Yolun bir hissəsi qanunsuz parklanma ilə tutulduqda digər sürücülər də tıxacda qalırlar.

Deməli, məsələ sadəcə avtomobillər üçün daha çox yer yaratmaq deyil. Məqsəd mövcud şəhər məkanından ədalətli və təhlükəsiz istifadə etmək olmalıdır.

Bakıda sürücülərin avtomobil saxlamaq üçün küçə-küçə dolaşmadığı, piyadaların səkilərdə sərbəst hərəkət etdiyi və sakinlərin öz həyətlərində rahat yaşadığı bir mühit yaratmaq mümkündür. Bunun üçün parklanma siyasəti, tikinti planlaşdırılması və ictimai nəqliyyat vahid sistem kimi nəzərdən keçirilməlidir.

Əks halda, paytaxtda sürücülərin gündəlik problemi dəyişməyəcək: evə çatmaq asan, evin qarşısında avtomobil saxlamaq isə çətin olacaq.