Bu gün gənclər arasında ən çox edilən stomatoloji əməliyyatlardan biri ağıl dişlərinin çıxarılmasıdır. Halbuki bu dişlər bir vaxtlar insanın sağ qalması üçün vacib rol oynayıb.
Lent.az bu barədə xarici mediaya istinadla xəbər verir.
Ağıl dişləri əvvəllər nə üçün lazım idi?
Mütəxəssislərin, o cümlədən Forbes nəşrinin məlumatına görə, bu dişlərin funksiyasını anlamaq üçün qədim Homo nümayəndələrinin həyatına baxmaq lazımdır. Milyon illər əvvəl yaşayan insanlar çox sərt və lifli qidalarla qidalanırdı, köklər, toxumlar və çətin çeynənən bitkilər onların əsas qida mənbələrindən idi.
Ağıl dişləri çeynəmə səthini artıraraq bu qidaların daha effektiv üyüdülməsinə kömək edirdi. Başqa sözlə, onlar aclıq dövrlərində ehtiyat mexanizmi rolunu oynayırdı.
Beynin böyüməsi çənəyə necə təsir etdi?
İnsan təkamülündə mühüm dəyişikliklərdən biri Homo sapiens növündə beynin böyüməsi ilə baş verdi. Beyin böyüdükcə kəllə quruluşu dəyişdi, üz hissəsi isə daha kiçildi. Bunun nəticəsində çənə qısaldı, lakin dişlərin sayı dəyişmədi, yenə də 32 diş qaldı. Bu uyğunsuzluq səbəbindən ağıl dişləri üçün yer çatışmazlığı yarandı. Nəticədə bu dişlər çox vaxt əyri çıxır, tam çıxmır və ya ümumiyyətlə diş ətinin altında qalır.
Müasir dövrdə niyə artıq lazım deyil?
Zaman keçdikcə insanların qidalanma tərzi də dəyişdi. Qidalar bişirilməyə və emal olunmağa başladı, daha yumşaq və asan çeynənən oldu. Bu isə güclü çənəyə və iri dişlərə olan ehtiyacı azaltdı. Beləliklə, ağıl dişləri tədricən funksional əhəmiyyətini itirdi.
Bəs niyə hələ də mövcuddur?
Ağıl dişlərinin hələ də yoxa çıxmamasının bir neçə səbəbi var:
Onlar gec, adətən yetkin yaşda çıxır və bu zaman insan artıq nəsil artırmağa başlamış olur. Bu xüsusiyyət nəsil davamına ciddi təsir etmədiyi üçün təkamül onu aradan qaldırmağa tələsmir. Dişlərin inkişafı bir çox genlə bağlıdır və bu sistemdə dəyişikliklər digər vacib funksiyalara da təsir edə bilər.
Maraqlıdır ki, bəzi insanlarda ümumiyyətlə ağıl dişləri çıxmır və bu hal getdikcə daha çox yayılmağa başlayır.
Niyə ağıl dişi adlanır?
Bu dişlər adətən 18-25 yaş arasında çıxır. Keçmişdə bu yaş insanın yetkinləşdiyi və həyat təcrübəsi qazandığı dövr hesab olunurdu. Buna görə də onlar “ağıl dişi” adlandırılıb.
Gələcəkdə yox olacaqmı?
Ağıl dişləri təkamülün gecikmiş nəticəsi hesab olunur. İnsan həyat tərzi çox sürətlə dəyişdiyi üçün biologiya buna tam uyğunlaşa bilməyib. Bu səbəbdən, hazırda bu problemi təkamül yox, daha çox tibb həll edir, yəni lazım gəldikdə ağıl dişləri cərrahi yolla çıxarılır. Mütəxəssislər hesab edir ki, gələcəkdə bu dişlərin daha da nadir hala gəlməsi mümkündür, lakin bu proses çox yavaş gedir.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
