Bazardan aldığınız pomidor təhlükə yarada bilər? Kimyəvi üsulla qızardılan pomidoru tanımağın yollarını bilmək istəyirsinizsə, Lent.az-ın təqdim etdiyi bu yazını oxuyun.
Yay aylarında bazarlarda və marketlərdə pomidor bolluğu yaranır. Bu mövsümdə ailələr həm gündəlik istifadə, həm də qış tədarükü üçün kiloqramlarla pomidor alırlar. Lakin hər qırmızı pomidor təbii yetişmiş hesab edilmir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bəzi məhsullar yetişməmiş halda yığılır və daha sonra xüsusi qazların və ya digər üsulların köməyi ilə qızardılır. Bu isə istehlakçılar arasında "kimyəvi pomidor" kimi tanınır.
Bəs pomidorun təbii yetişdiyini necə müəyyən etmək olar? Qış üçün konserv hazırlayarkən hansı pomidor seçilməlidir? Ev şəraitində hazırlanan pomidor konservləri hansı hallarda zəhərlənmə riski yaradır?
Kimyəvi üsulla qızardılan pomidor nədir?
İlk növbədə bir məqama aydınlıq gətirmək lazımdır. Pomidorun süni şəkildə qırmızı rəng alması onun mütləq zərərli olması demək deyil. Dünyanın bir çox ölkəsində pomidorlar tam yetişməmiş vəziyyətdə yığılır və daşınma zamanı xarab olmaması üçün yaşıl halda saxlanılır. Satışa çıxarılmazdan əvvəl isə etilen qazı ilə yetişdirilir. Etilen meyvə və tərəvəzlərin özünün də təbii şəkildə ifraz etdiyi bitki hormonudur və düzgün tətbiq olunduqda sağlamlıq üçün təhlükəli hesab edilmir.
Lakin problem bəzi hallarda məhsulun vaxtından əvvəl yığılması, normadan artıq gübrə və pestisid istifadəsi, eləcə də keyfiyyətsiz saxlama şəraitində yaranır. Belə pomidorlar xaricdən qırmızı görünsə də, dadı və keyfiyyəti təbii yetişmiş məhsuldan fərqlənir.
Kimyəvi üsulla qızardılmış pomidoru necə tanımaq olar?
Heç bir üsul 100 faiz dəqiqlik verməsə də, bəzi əlamətlər pomidorun necə yetişdiyi barədə fikir formalaşdırmağa kömək edir.
Ən diqqət çəkən xüsusiyyət rəngin qeyri-bərabər olmasıdır. Pomidorun qabığı tam qırmızı olsa da, kəsdikdə iç hissədə yaşıl və ya açıq rəngli sahələr qalırsa, bu, onun tam yetişmədən yığıldığını göstərə bilər.
Digər əlamət dadıdır. Təbii yetişmiş pomidor həm şirin, həm də yüngül turşməzə olur və özünəməxsus ətri hiss edilir. Süni yetişdirilən pomidorlarda isə dad zəif, bəzən isə tamamilə neytral olur.
Mütəxəssislər pomidorun çəkisinə də diqqət yetirməyi tövsiyə edirlər. Ölçüsünə görə həddindən artıq ağır və ya əksinə, çox yüngül pomidorlar keyfiyyət baxımından ideal seçim sayılmır.
Ətir ən vacib göstəricilərdən biridir
Yetişmiş pomidor saplaq hissəsinə yaxın yerdə özünəməxsus güclü ətir verir.
Əgər pomidor tamamilə qoxusuzdursa, bu, onun vaxtından əvvəl yığıldığını və sonradan yetişdirildiyini göstərə bilər. Lakin təkcə qoxuya əsasən qərar vermək düzgün deyil. Bu əlamət digər xüsusiyyətlərlə birlikdə qiymətləndirilməlidir.
Çox parlaq pomidor həmişə yaxşı seçim deyil
Bazarda diqqəti ilk cəlb edən məhsullar adətən parlaq və qüsursuz görünən pomidorlar olur.
Ancaq mütəxəssislər bildirirlər ki, həddindən artıq parlaq və eyni ölçülü məhsullar bəzən uzunmüddətli daşınmaya uyğun seçilən sənaye sortları olur. Bu pomidorlar dad baxımından yerli, günəş altında yetişmiş məhsullardan geri qala bilər.
Konserv üçün hansı pomidor seçilməlidir?
Azərbaycanda pomidor qış hazırlığının əsas məhsullarından biridir. Pomidor şirəsi, tomat, turşu, doğranmış pomidor və müxtəlif souslar demək olar ki, hər evdə hazırlanır.
Konserv üçün ilk növbədə tam yetişmiş, lakin həddindən artıq yumşalmamış pomidorlar seçilməlidir.
Çatlamış, əzilmiş, kif əlaməti olan və ya çürüməyə başlayan pomidorlardan istifadə etmək məsləhət görülmür. Çünki kiçik görünən zədələr belə bakteriyaların çoxalması üçün əlverişli mühit yarada bilər.
Ətli, suyu az olan pomidorlar tomat və sous hazırlanması üçün daha uyğundur. Daha şirəli sortlar isə pomidor şirəsi üçün yaxşı seçim hesab edilir.
Bankaların sterilizasiyası niyə vacibdir?
Qış hazırlığında ən böyük risk düzgün sterilizasiya olunmayan bankalardır. Bankalar və qapaqlar istifadədən əvvəl yaxşı yuyulmalı, daha sonra qaynar suda və ya buxarda sterilizasiya edilməlidir. Əks halda mikroorqanizmlər konservin daxilində çoxala bilər. Mütəxəssislər qapaqların da ayrıca qaynadılmasını tövsiyə edirlər.
Botulizm təhlükəsini unutmaq olmaz
Ev şəraitində hazırlanan konservlərlə bağlı ən ciddi risklərdən biri botulizmdir. Botulizm "Clostridium botulinum" bakteriyasının hazırladığı toksin nəticəsində yaranan ağır zəhərlənmədir. Bu bakteriya oksigensiz mühitdə çoxala bilir və düzgün hazırlanmaymış konservlərdə inkişaf edə bilər. Əlamətlərə görmənin bulanması, udqunma çətinliyi, nitqin pozulması, əzələ zəifliyi və nəfəsalma problemləri daxildir. Belə hallarda dərhal təcili tibbi yardım çağırılmalıdır.
Pomidor konservi botulizm baxımından daha təhlükəsizdir?
Pomidor təbii olaraq turş məhsul olduğuna görə digər bəzi tərəvəzlərlə müqayisədə botulizm riski daha aşağı hesab olunur. Bununla belə, mütəxəssislər konserv hazırlayarkən reseptə uyğun miqdarda limon duzu və ya sirkə əlavə edilməsini tövsiyə edirlər. Turşuluğun kifayət qədər olması təhlükəli bakteriyaların inkişaf riskini azaldır.
Qapağı şişmiş konservi yemək olmaz
Əgər bankanın qapağı şişibsə, açarkən qaz çıxışı hiss olunursa, məhsuldan pis qoxu gəlirsə və ya maye bulanıq görünürsə, həmin konserv qətiyyən istifadə edilməməlidir. Bəzən məhsul xaricdən normal görünsə də, təhlükəli bakteriyalar artıq inkişaf etmiş ola bilər. Dadına baxaraq təhlükəsiz olub-olmadığını müəyyən etmək mümkün deyil.
Pomidorları necə saxlamaq lazımdır?
Mütəxəssislər pomidoru soyuducuda deyil, otaq temperaturunda saxlamağı məsləhət görürlər. Soyuq temperatur pomidorun dadını və ətirini zəiflədə bilər. Yalnız tam yetişmiş və yaxın günlərdə istifadə edilməyəcək pomidorlar qısa müddətlik soyuducuya qoyula bilər.
Alarkən bunlara diqqət edin
Pomidor alarkən aşağıdakı məqamlara diqqət yetirmək faydalıdır:
* Saplaq hissəsi yaşıl və təzə görünməlidir.
* Çatlar, yumşaq ləkələr və kif olmamalıdır.
* Kəsildikdə içi bərabər qırmızı rəngdə olmalıdır.
* Özünəməxsus pomidor ətri hiss edilməlidir.
* Mövsümündə yetişən yerli məhsullara üstünlük verilməlidir.
* Həddindən artıq sərt və plastik kimi hiss olunan pomidorlardan çəkinmək məqsədəuyğundur.
Bir daha qeyd edək ki, pomidorun xarici görünüşü onun keyfiyyətini tam müəyyən etmir. Təbii yetişmiş məhsul adətən güclü ətri, balanslı dadı və bərabər rəngi ilə seçilir. Konserv hazırlayarkən isə pomidorun keyfiyyəti qədər sterilizasiya qaydalarına əməl etmək də vacibdir. Düzgün seçilmiş məhsul, təmiz bankalar və təhlükəsiz konservləşdirmə üsulları həm qış tədarükünün keyfiyyətini artırır, həm də qida zəhərlənməsi riskini minimuma endirir.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
