Bu virus 20 milyondan 100 milyona qədər insanın həyatına son qoyub
Bazel və Sürix universitetlərinin alimlərinin apardığı inqilabi araşdırma 20-ci əsrin ən vacib virusunun sirlərindən birini həll edib.
Lent.az-ın xarici mediaya istinadən məlumatına görə, alimlər ölümcül “İspan qripi” pandemiyasına səbəb olan eyni ştamm olan 1918-ci il qrip virusunun genomunu deşifrə etməklə bu virusun necə təkamül etdiyinə və insanlara necə uyğunlaşdığına yeni bir işıq salıblar.
1918-ci il virus pandemiyası haqqında yeni məlumatlar
"İspan qripi" kimi tanınan 1918-ci il qrip pandemiyası dünyada 20 ilə 100 milyon arasında insanın həyatına son qoyub. Geniş yayılmasına baxmayaraq, alimlər uzun müddət virusun pandemiya zamanı necə mutasiyaya uğradığını və insan orqanizminə necə uyğunlaşdığını müəyyən edə bilməyiblər.
Bazel Universitetinin paleogenetik mütəxəssisi Verena Şyunemannın rəhbərlik etdiyi bu tədqiqat, bu təkamül proseslərinin anlaşılmasında bir irəliləyiş olub.
Tədqiqatçılar formalin preparatından qorunan virus nümunəsindən istifadə edərək 1918-1920-ci illər pandemiyasına səbəb olan virusun genomunu ardıcıllıqla müəyyənləşdiriblər. Bu qədim ştamm Sürix Universitetinin Təkamül tibbi institutunun tibbi kolleksiyasında bir əsrdən çox müddət ərzində "zamanla qorunub saxlanılıb". Viral RNT-ni təhlil edərək, komanda virusun pandemiyanın lap əvvəlində belə insan orqanizminə mühüm uyğunlaşmalara malik olduğunu aşkar edib.
Virus genomundakı əsas mutasiyalar
Ən əhəmiyyətli kəşflərdən biri İsveçrə 1918 qrip ştammında üç əsas mutasiyanın müəyyən edilməsi olub. Şyunemann deyib: "İsveçrədə 1918-1920-ci illərdə pandemiyaya səbəb olan qrip virusunun genomuna ilk dəfə daxil ola bilmişik. Bu, virusun pandemiyanın əvvəlində Avropada necə uyğunlaşdığına dair yeni məlumatlar verir."
Tədqiqat nəticəsində məlum olub ki, bu mutasiyalardan ikisi virusu insan immun sisteminin vacib antivirus komponentinə qarşı daha davamlı edir. Bu qoruyucu baryer adətən qripəbənzər virusların heyvanlardan insanlara ötürülməsinin qarşısını alır. Üçüncü mutasiya virusun membranındakı bir zülala təsir göstərərək onun insan hüceyrələrindəki reseptorlara bağlanma qabiliyyətini artırıb.
Qədim virusların şifrələnməsi üçün inqilabi metodlar
Sabit DNT ehtiva edən adenoviruslardan fərqli olaraq, qrip virusları zamanla tez parçalanan daha kövrək bir genetik material olan RNT-dən istifadə edir. Buna görə də, elm adamları uzun müddətdir ki, qədim virus ştammlarını öyrənə bilməyiblər: RNT adətən yaxşı qorunmur. Bu problemi həll etmək üçün komanda qorunan toxumadan qədim RNT-ni daha səmərəli şəkildə çıxarmaq üçün yeni bir metod hazırlayıb.
Sürix Universitetindən tədqiqatın ilk müəllifi Kristian Urban izah edib:
"Qədim RNT yalnız çox spesifik şərtlər altında uzun müddət yaşayır. Buna görə də, biz bu cür nümunələrdən qədim RNT fraqmentlərini daha yaxşı çıxarmaq üçün yeni bir metod hazırladıq".
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
