Alimlər kişilərdə doğuşdan sonrakı depressiyanın ən çox rast gəlinən vaxtını aşkar ediblər.
Doğuşdan sonrakı depressiya təkcə analara deyil, həm də kişilərə təsir edir və ataların zehni sağlamlığı doğuşdan dərhal sonra deyil, körpənin ilk ilinin sonuna doğru daha da pisləşə bilər.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, bir milyondan çox insanı əhatə edən bir araşdırmaya görə, bu pozğunluq hər on atadan birinə təsir edə bilər, baxmayaraq ki, kişilərdə əlamətlər çox vaxt tamamilə fərqli şəkildə özünü göstərir.
Araşdırmanın nəticələri
İsveçdəki Karolinska institutu və Çindəki Siçuan universiteti alimlərinin apardığı araşdırmaya 2003-cü ildən 2021-ci ilə qədər orta yaşı 33,8 olan isveçli ataların məlumatları daxil edilib. Tədqiqatçılar gözlənilməz bir tendensiya aşkar ediblər: hamiləlik dövründə və doğuşdan sonrakı ilk aylarda kişilərdə doğuşdan əvvəlki ilə müqayisədə depressiya və ya stress pozğunluqları diaqnozu qoyulma ehtimalı daha az olub.
Lakin bu qoruyucu təsir müvəqqəti olduğunu sübut edib. Uşağın ilk ilinin sonuna qədər kişilərdə depressiya və stress pozğunluqlarının rastgəlmə tezliyi mayalanmadan əvvəlki dövrlə müqayisədə təxminən 30 faiz yüksək olub.
"Valideynlik psixoloji stressi tədricən artıran bir sıra amillərlə əlaqələndirilir. Bunlara xroniki yuxu çatışmazlığı, maliyyə məsuliyyətlərinin artması və münasibətlərdə emosional yaxınlıq və ünsiyyətin müvəqqəti azalması daxildir", - Karolinska institutunun tədqiqatçısı, tədqiqatın həmmüəllifi Tsin Çjou qeyd edir.
Ekspertlərin qiymətləndirməsinə, ataların təxminən on nəfərindən biri doğuşdan sonrakı depressiyadan əziyyət çəkir, baxmayaraq ki, onların yalnız bir hissəsinə rəsmi diaqnoz qoyulur. Əgər ana da doğuşdan sonrakı depressiyadan əziyyət çəkirsə, risk xeyli artır - belə hallarda atanın təsirlənmə ehtimalı 50 faizə yaxınlaşır.
Amerikalı psixoloq Brett A. Biller qeyd edir ki, bioloji amillər də buna təsir edir: atalığın başlanğıcında kişilərdə hormonal dəyişikliklər (estrogen və kortizolun artması fonunda testosteron səviyyəsinin azalması) baş verir və bu da onları depressiya və narahatlığa daha çox həssas edir.
Risk altında kimlər var və bu pozğunluq özünü necə göstərir?
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, kişilərdə doğuşdan sonrakı depressiya qadınlardan fərqli əlamətlərə malikdir. Kişilər dərin kədər və ya ağlamaq əvəzinə əsəbiləşir, asanlıqla qəzəblənir, səbirsizləşir və ya evdə daha az vaxt keçirməyə, əlavə iş saatları ərzində işləməyə və ya spirtli içkilərdən sui-istifadə etməyə çalışırlar.
Buna görə də, başqaları bu vəziyyəti sadəcə yorğunluq və ya stress kimi qəbul edirlər. Fiziki simptomlara xroniki yorğunluq, baş ağrıları, həzm problemləri və əvvəlki hobbilərinə marağın itirilməsi daxildir.
Risk faktorları:
Depressiya və ya narahatlıq tarixçəsi;
Partnyorda doğuşdan sonrakı depressiya;
Davamlı yuxu çatışmazlığı;
Ailə və ya dostların dəstəyinin olmaması;
Münasibətlərdəki münaqişələr;
Maddi qeyri-sabitlik və ya iş stressi;
Uşağın vaxtından əvvəl doğuşu və ya sağlamlıq problemləri.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, sosial gözləntilər və partnyorlarını dəstəkləmək istəyi səbəbindən kişilər tez-tez problemlərini gizlədirlər. Lakin müalicə olunmayan depressiya ailə münasibətlərinə və uşağın psixoloji inkişafına mənfi təsir göstərir. Əgər simptomlar ən azı iki həftə davam edərsə, mütəxəssislər həkim, psixoloq və ya psixiatrla məsləhətləşməyi məsləhət görürlər.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
