Ekspertlər bunu qlobal fəlakətin birbaşa siqnalı adlandıraraq beynəlxalq müqavilələrin pozulmasına işarə edirlər.
“Atom alimləri bülleteni” çərşənbə axşamı “Qiyamət Saatı günü”nü irəli çəkərək, onu gecə yarısına 85 saniyə qalmış dayandırıb və bununla da qlobal fəlakət təhlükəsinin siqnalını verib. Alimlər mümkün genişmiqyaslı dağıntıların əsas səbəbləri ola biləcək bir neçə amili sadalayıblar.
Lent.az-ın xəbərinə görə, "Interesting Engineering" yazır ki, çətinliklə qazanılan qlobal müqavilələr pozulur, böyük dövlətlər arasında "qalib hər şeyi götürür" rəqabətini sürətləndirir və mövcudluq risklərini azaltmaq üçün lazım olan beynəlxalq əməkdaşlığı sarsıdır.
Assosiasiya üzvləri saatların irəli çəkilməsinin əsas səbəbləri kimi Rusiya-Ukrayna müharibəsini, ötən ilin may ayında Hindistanla Pakistan arasında baş verən münaqişəni və İsrail və ABŞ-ın ötən yay İrana hücumlarını göstəriblər. Süni intellekt texnologiyalarının inkişafı və iqlim dəyişikliyi də proqnozlaşdırılan fəlakətə səbəb olan amillər hesab edilib.
Təhlil səbəbləri
Hazırda bir çox ölkə müxtəlif məsələlər üzərində münaqişədə olduğundan, dünya müharibəsinin potensial alovlanması istisna edilə bilməz. Bunlardan ən gözə çarpanı ABŞ-ın İrana hücum cəhdləri ilə daha da ağırlaşan İsrail və Qəzza arasındakı münaqişədir.
Digər tərəfdən, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin tezliklə bitəcəyinə dair heç bir əlamət yoxdur. Qərb dövlətlərinin məşhur alyansı olan NATO da prezident Donald Trampın Qrenlandiyaya nəzarəti ələ keçirmək cəhdləri fonunda gərgin dövrlər yaşayır.
Süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı dolayı yolla olsa da, iqlimə və bəşəriyyətə mənfi təsir göstərib. Süni intellektin artan resurs tələbatını ödəmək üçün məlumat mərkəzləri sürətlə tikilir və təbii yaşayış mühitlərini risk altına qoyur.
“Bülleten” şurasının üzvü Stiv Fetter bildirib ki, "tənzimlənməmiş süni intellekt alətləri"nin artması bəşəriyyətin dövrümüzdə yaşaması üçün ciddi təhlükə yaradır. O, süni intellekt tərəfindən yaradılan saxta şəkillər və videoların ictimai qavrayışları dəyişdirmək və iğtişaşlar yaratmaq üçün istifadə edilməsindən və zorakı nəticələrə səbəb olmasından narahatlığını bildirib.
"Bu cür videolardan istifadə edərək insanları əslində baş verməmiş hadisələrin baş verdiyinə inandırmağa çalışmaq olar: məsələn, haradasa saxta iğtişaşlar və ya hərbi əməliyyatlar baş verib", - o bildirib.
Qrup həmçinin qlobal istiləşmə ilə əlaqəli artan quraqlıq, istilik dalğaları və daşqınlara, eləcə də böhranın həlli üçün mənalı beynəlxalq tədbirlərin olmaması kimi xarakterizə etdiyi şeylərə diqqət çəkib. Xüsusilə, Donald Trampın fosil yanacaqların istifadəsini genişləndirməyə və bərpa olunan enerjinin artımını məhdudlaşdırmağa yönəlmiş siyasətini tənqid edib.
Tarixə qısa ekskursiya
"Atom alimləri bülleteni" 1945-ci ildə Manhetten layihəsi zamanı ilk atom silahlarının hazırlanmasında əsas rol oynayan Albert Eynşteyn, Robert Oppenheymer və Çikaqo Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən təsis edilib. İki il sonra qrup “Qiyamət Saatı”nı bəşəriyyətə və planetə texnoloji təhdidləri çatdırmağın simvolik bir yolu kimi təqdim edib. Əvvəlcə saat əsasən nüvə silahlarının yaratdığı risklərə yönəlib.
Saatın dəqiqə əqrəbinin mövqeyi bəşəriyyətin nəzarətsiz elmi və texnoloji tərəqqinin yaratdığı özünüməhv etməyə nə qədər yaxın olduğunu göstərmək üçün nəzərdə tutulub.
Son illərdə saat gecə yarısına daha da yaxınlaşır: 2023-cü ildə gecə yarısına 90 saniyə qalmışdan ötən il gecə yarısına 89 saniyə qalmış.
“Bülleten” həmçinin koronavirus və quş qripi kimi bioloji təhlükələri və onlara qarşı rəsmi reaksiyanı saatı irəli aparan amillər kimi qeyd edib.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
