Elektrik enerjisinin qəfil kəsilməsi, gərginliyin normadan artıq yüksəlməsi və ya aşağı düşməsi Azərbaycanda minlərlə abonentin qarşılaşdığı problemlərdən biridir. Bir çox hallarda insanlar evdə televizorun, soyuducunun, kondisionerin, kombinin, kompüterin və digər bahalı məişət cihazlarının sıradan çıxması ilə üzləşirlər. Ən çox verilən sual isə budur: Bu zərərə görə "Azərişıq" kompensasiya ödəməlidirmi?
Lent.az-ın əməkdaşının bu mövzu ilə bağlı araşdırmasını təqdim edirik:
Məsələ düşündüyünüzdən daha maraqlıdır. Çünki qanunvericilik müəyyən hallarda abonentə təzminat tələb etmək hüququ verir. Ancaq bunun üçün hadisənin necə baş verməsi, səbəbin kimdən qaynaqlandığı və zərərin necə sübut edilməsi həlledici rol oynayır.
Elektrik enerjisi də xidmət hesab olunur
Elektrik enerjisi sadəcə bir məhsul deyil, həm də istehlakçıya göstərilən xidmətdir. Bu xidmət müəyyən texniki standartlara uyğun təqdim edilməlidir. Gərginliyin normadan ciddi şəkildə kənara çıxması, tez-tez kəsilmələr və ya təhlükəsizlik qaydalarının pozulması nəticəsində abonentə ziyan dəyərsə, hüquqi məsuliyyət məsələsi gündəmə gələ bilər.
Lakin hər elektrik kəsintisi avtomatik olaraq təzminat hüququ yaratmır. Məsələn, planlaşdırılmış təmir işləri, təbii fəlakətlər, ildırım, güclü külək və digər fors-major halları fərqli qiymətləndirilə bilər.
Hansı hallarda təzminat tələb etmək mümkündür?
Hüquqşünasların fikrincə, aşağıdakı hallarda abonentin kompensasiya tələb etmək imkanı yarana bilər:
* elektrik şəbəkəsində yaranmış nasazlıq səbəbindən gərginliyin normadan artıq qalxması;
* elektrik enerjisinin düzgün verilməməsi nəticəsində cihazların yanması;
* transformator və ya paylayıcı şəbəkədə texniki nasazlıq;
* xidmət göstərən qurumun səhlənkarlığı və ya texniki təhlükəsizlik qaydalarının pozulması.
Əgər araşdırma nəticəsində zərərin məhz elektrik təchizatındakı problem səbəbindən yarandığı müəyyən olunarsa, abonent kompensasiya tələb edə bilər.
Sübut olmadan kompensasiya almaq çətindir
Ən böyük problemlərdən biri zərərin sübut edilməsidir.
Məsələn, televizorun və ya soyuducunun sıradan çıxması hələ onun elektrik gərginliyindən yandığını təsdiqləmir. Bu səbəbdən ilk addım kimi cihazı təmir etdirib problemi unutmaq yox, hadisəni sənədləşdirmək tövsiyə olunur.
Bunun üçün:
* hadisənin baş verdiyi tarixi və saatı qeyd etmək;
* eyni vaxtda qonşularda da analoji problem yaşanıb-yaşanmadığını öyrənmək;
* mümkün olduqda foto və video çəkmək;
* cihazı rəsmi servis mərkəzinə təqdim edib nasazlığın səbəbi barədə yazılı rəy almaq;
* "Azərişıq"a dərhal rəsmi müraciət etmək vacibdir.
Bu sənədlər sonradan hüquqi mübahisədə əsas sübut kimi istifadə oluna bilər.
"Azərişıq"a müraciət necə edilməlidir?
İlk növbədə yazılı qaydada müraciət edilməlidir.
Müraciətdə aşağıdakılar göstərilməlidir:
* abonent kodu;
* hadisənin tarixi;
* ünvan;
* hansı cihazın zədələndiyi;
* təxmini zərər məbləği;
* servis rəyi və digər sübutlar.
Qurum hadisəni araşdırmalı və cavab verməlidir.
Əgər cavab abonenti qane etməzsə, məsələ növbəti mərhələyə keçə bilər.
Məhkəməyə müraciət etmək mümkündürmü?
Bəli. Əgər abonent hesab edirsə ki, zərər elektrik təchizatçısının təqsiri ucbatından yaranıb və qurum könüllü şəkildə kompensasiya ödəməkdən imtina edir, məhkəməyə müraciət edə bilər.
Belə hallarda məhkəmə:
* texniki ekspertiza təyin edə bilər;
* elektrik şəbəkəsində həmin tarixdə baş vermiş hadisələri araşdıra bilər;
* servis rəylərini və digər sübutları qiymətləndirə bilər.
Əgər səbəb-nəticə əlaqəsi sübuta yetirilərsə, zərərin ödənilməsi barədə qərar çıxarıla bilər.
Hər nasazlığa görə "Azərişıq" məsuliyyət daşımır
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bəzi hallarda problem mənzilin daxili elektrik xəttindən də qaynaqlana bilər.
Məsələn:
* köhnə elektrik naqilləri;
* keyfiyyətsiz uzadıcılar;
* düzgün quraşdırılmayan avtomatlar;
* torpaqlamanın olmaması;
* mənzil daxilində yaranan qısaqapanma.
Belə hallarda məsuliyyət elektrik paylayıcısında deyil, obyekt sahibində ola bilər.
Gərginlikdən qoruyan qurğular nə dərəcədə faydalıdır?
Elektrik mühəndisləri bahalı elektronika olan evlərdə gərginlik stabilizatoru və ya qoruyucu rele quraşdırmağı tövsiyə edirlər.
Bu qurğular:
* gərginlik normadan artıq qalxdıqda enerjini avtomatik kəsir;
* qəfil sıçrayışların qarşısını alır;
* soyuducu, televizor, kombi və kondisioneri qoruyur.
Onların qiyməti bəzən bir məişət cihazının təmir xərcindən də aşağı olur.
Bir çox abonent hüququnu bilmir
Praktikada çox insan zərər dəysə belə, heç yerə müraciət etmir.
Bəziləri bunun mümkünsüz olduğunu düşünür, digərləri isə uzun prosedurdan çəkinir.
Halbuki qanunvericilik istehlakçı hüquqlarının qorunmasını nəzərdə tutur və xidmət göstərənin təqsiri nəticəsində dəymiş zərərin ödənilməsi hüququnu tanıyır. Əsas məsələ zərərin səbəbini və məbləğini əsaslandıran sübutların toplanmasıdır.
Beləliklə, elektrik enerjisinin keyfiyyətli və təhlükəsiz verilməsi xidmət göstərən qurumun öhdəliyidir. Əgər elektrik şəbəkəsindəki nasazlıq və ya normadan kənar gərginlik nəticəsində məişət cihazları sıradan çıxıbsa, abonentin kompensasiya tələb etmək hüququ yarana bilər. Lakin bunun avtomatik baş vermədiyini, hadisənin araşdırıldığını və zərərin səbəbinin sübut edilməsinin vacib olduğunu unutmaq olmaz.
Ən doğru addım hadisəni dərhal sənədləşdirmək, rəsmi servis rəyi almaq, "Azərişıq"a yazılı müraciət etmək və zərurət yaranarsa hüquqi müdafiə vasitələrindən istifadə etməkdir. Hüququnu bilən istehlakçı həm öz maddi zərərini tələb edə, həm də xidmət keyfiyyətinin yüksəlməsinə töhfə verə bilər.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
