1895
17:26
12 Yanvar 2020

Yeni qayda ilə dərmanlara nəzarət etmək mümkün olmayacaq? - SƏBƏB

Apteklərdən aldığımız dərmanların təhlükəsizliyi və nə qədər keyfiyyətli olması hər birimizi maraqlandırır. Amma əldə etdiyimiz dərman vasitələrinin keyfiyyəti və digər məsələlərlə bağlı məlumat əldə etməyimiz asan deyil. Dərman vasitələrinin farmakonəzarət qaydası da təsdiq edilib. Maraqlıdır, yeni nəzarət mexanizmi nə dərəcədə effektli olacaq?

Tibb elmləri doktoru, professor Adil Qeybulla yeni təsdiqlənən qaydaların bu sahəni tənzimləyəcəyinə o qədər də inanmadığını bildirib.

Onun fikrincə, dərman və ərzaq təhlükəsizliyi milli təhlükəsilik konsepsiyasının tərkib hissəsi olmalıdır: “Dərmanların təhlükəsizliyinə müxtəlif qurumlar nəzarət edirlər. Əksəriyyətinin koorperativ marağı olduğundan vətəndaş faydalana bilmir. Bütün dünyada dövlət farmakopiyası, dərman maddələrinin dövlət reyestri, kitabı var. Vətəndaş bilir ki, onun ölkəsində hansı dərman maddələri konkret olaraq hansı firmanın istehsaldır, həmin firmanın icazəsi var. Məsuliyyət daşıyan bir şirkətə dərmanla bağlı problem ortaya çıxanda müraciət etmək mümkün olur. Amma bizdə bunların heç biri yoxdur. Dərman bazarında xaos höküm sürür. Təcrübə göstərir ki, bizdə bu sahəyə tətbiq olunan nəzarətlərin heç biri əslində effekt vermir. Effekt əldə etmək üçün ictimai nəzarət qurumları olmalıdır”.

A.Qeybulla bildirib ki, Azərbaycana idxal olunan dərmanların ictimaiyyətə açıq olması şərtdir. Onun sözlərinə görə, elə dərmanlar var ki, üzərində adı yazılan ölkədə tanımırlar: “Biz dünyanın getdiyi yolla getməliyik. “azərbaycansayağı” yaradılmış mexanizm nəticə vermir, vətəndaş fayda görmür”.

Professor qeyd edib ki, bəzi dərman əlavələrinin tərkibində olan ağır metal duzları və s. onların işlədilməsini təhlükəli edir: “Biz dünyanın aparıcı ölkələrindən, tanınmış firmalarından təhlükəsizlik parametrləri kifayət qədər etibarlı dərmanların idxalında maraqlı olmalıyıq. Keyfiyyət və təhlükəsizlk məsələləri bir-biri ilə çox uzlaşır. Əgər dərman maddəsi texniki standarta uyğun hazırlanıbsa, bütün parametrlərə düzgün əməl olunubsa, həmin dərman keyfiyyətlidir, təsiri də güclü olacaq. Tanınmış dərman şirkətləri güvənlidir. Onların hər biri dərmanlarını klinik sınaqdan keçirirlər. Hətta həmin dərmanlar istifadə müddətində də klinik sınaqdan keçir. Ayrı-ayrı şirkətlər, ölkələr bu dərmanları sınaqdan keçirdikdən sonra hansısa bir əlavə təsiri olursa, o barədə məlumatlar verirlər. Bəzən Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı toplanmış məlumatlar əsasında həmin dərmanın qeydiyyatdan çıxarmasını tövsiyə edir. Bütün aparıcı dövlətlər o tövsiyyəyə əməl edirlər”.

A.Qeybulla vurğulayıb ki, bizim istəyimizdən asılı olmayaraq dərman maddələrinin Azərbaycana haradan və necə gəldiyi haqqında məlumat əldə edə bilmirik: “Dövlət formakopiyasınıda rəsmi qurumun kitabı olur. Azərbaycana idxal olunan və ölkə ərazisində istifadəsinə icazə verilən dərman preparatlarının hər birinin adı qeyd olunur. Həmin məlumatlar əsasında istənilən vətəndaş dərmanla bağlı problemi olduqda onu yoxlatdıra bilir”.

Qeyd edək ki, ötən gün Azərbaycanda dərman vasitələrinin farmakonəzarət qaydası təsdiq edilib. Nazirlər Kabinetinin təsdiq etdiyi qayda əhalinin daha təhlükəsiz və effektiv dərman vasitələri ilə təmin edilməsi, bu sahədə qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi və mövcud boşluqların aradan qaldırılması məqsədilə hazırlanıb.

Səhiyyə Nazirliyi Analitik Ekspertiza Mərkəzinin şöbə müdiri Emin Quliyev deyib ki, farmakonəzarət dərman vasitələrinin əlavə təsirləri və dərman vasitələrinin istifadəsi zamanı yaranan digər arzuolunmaz nəticələrin aşkarlanması, qeydiyyata alınması, qiymətləndirilməsi və qarşısının alınması sahəsində görülən tədbirlərin məcmusunu müəyyənləşdirir”.

Şöbə müdiri onu da qeyd edib ki, qəbul olunmuş qayda mülkiyyət və təşkilatı hüquqi formasından asılı olmayaraq bütün müalicə-profilaktik müəssisələri, dərman vasitəsinin dövlət qeydiyyatı haqqında vəsiqənin sahibi və onun müvəkkil etdiyi şəxslərə, həmçinin dövlət qeydiyyatına alınmış, nadir hallarda istifadə olunan və spesifik müalicə tələb edən, xüsusi xəstəliklərin müalicəsində istifadə olunan, yüksək risk qrupuna daxil olan, ümumiyyətlə ölkədə istifadə olunan dərman və invaziv tibb vasitələrinə şamil olunacaq.