Bakıda yağış başlayan kimi şəhərin mənzərəsi dəyişir. Normal havada 20 dəqiqəyə gedilən yol bəzən bir saata uzanır, küçələrdə avtomobil növbələri yaranır, avtobuslar gecikir, taksi qiymətləri yüksələ bilir. Sürücülər tıxacdan, piyadalar isə su ilə dolmuş səkilərdən şikayətlənirlər. Maraqlıdır, bir neçə saatlıq yağış milyonlarla insanın yaşadığı paytaxtın nəqliyyat sistemini niyə bu qədər çətin vəziyyətə salır? Problem həqiqətən yağışdadır, yoxsa Bakının yol infrastrukturu belə hava şəraitinə hazır deyil?
Lent.az yerli və beynəlxalq araşdırmalara əsasən paytaxtda yağışlı havalarda tıxacların artmasının səbəblərini araşdırıb.
Yağış başlayan kimi avtomobillər niyə yavaşlayır?
Birinci səbəb təhlükəsizliklə bağlıdır. Yağış zamanı asfalt sürüşkənləşir, görmə məsafəsi azalır və avtomobillərin dayanma məsafəsi uzana bilər.
Belə şəraitdə sürücülər sürəti azaltmalı, qarşıdakı avtomobillə daha böyük ara məsafəsi saxlamalıdırlar. Bu isə eyni vaxtda yoldan keçə bilən avtomobillərin sayına təsir göstərir.
2022-ci ildə “Weather, Climate, and Society” elmi jurnalında dərc edilmiş araşdırmada yağışın yolun hərəkət qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə azaltdığı göstərilib.
Müxtəlif tədqiqatların nəticələrinə əsasən, yağışlı hava nəqliyyat axınının orta sürətini 2–10 faiz, yolun buraxılış qabiliyyətini isə 5–30 faiz azalda bilər.
Bu rəqəmlər Bakı üzrə ayrıca ölçmə deyil, beynəlxalq araşdırmaların nəticəsidir. Lakin tıxacın yaranma mexanizmini anlamağa kömək edir.
Təsəvvür edin, onsuz da avtomobillərlə dolu olan prospektin buraxılış qabiliyyəti yağış səbəbindən daha da azalır. Nəticədə arxadan gələn maşınlar yığılır və tıxac sürətlə böyüyür.
Bakının ən böyük problemlərindən biri – gölməçələr
Paytaxtda yağışdan sonra bəzi küçələrdə suyun toplanması artıq tanış mənzərədir.
2026-cı il noyabrın 7-də yağan yağış nəticəsində Sabunçu, Xəzər və Yasamal rayonlarının müxtəlif ərazilərində subasma halları qeydə alınıb.
Xüsusilə Bakıxanov, Maştağa, Ramana və Buzovna istiqamətlərində avtomobillərin və piyadaların hərəkəti çətinləşib.
Yolda su yığıldıqda sürücülər onun dərinliyini müəyyən edə bilmirlər. Bəziləri yavaşlayır, digərləri isə həmin hissədən keçməmək üçün zolağını dəyişir.
Nəticədə hətta böyük prospektlərdə belə nəqliyyatın hərəkət ritmi pozulur.
Burada əsas suallardan biri yağış sularının kənarlaşdırılması sisteminin nə dərəcədə səmərəli işləməsidir. Kollektorların vəziyyəti, suötürücü xətlərin tutumu, yolun mailliyi və drenaj qurğularının təmizliyi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
İnsanlar avtobusdan imtina edib taksiyə minirlər
Nəqliyyat eksperti Ərşad Hüseynovun açıqlamasına görə, yağışlı havalarda tıxacların artmasının səbəblərindən biri də insanların fərdi avtomobillərə və taksilərə daha çox üstünlük verməsidir.
Normal havada avtobus dayanacağına və ya metroya piyada gedən şəxs yağış zamanı bu məsafəni qət etmək istəmir.
Xüsusilə səkilərdə su toplandıqda, dayanacaq pavilyonu olmadıqda və ya ictimai nəqliyyatı gözləmək çətinləşdikdə taksiyə maraq artır.
Beləliklə, gündəlik hərəkət yükünün üzərinə əlavə avtomobillər də çıxır.
Məsələn, eyni istiqamətə gedən 30 sərnişinin avtobus əvəzinə ayrı-ayrı taksilərlə hərəkət etməsi küçədə daha çox yer tutulmasına səbəb olur.
Bu isə tıxacın yalnız hava şəraitindən deyil, həm də ictimai nəqliyyatın əlçatanlığından asılı olduğunu göstərir.
Bir sürücünün səhvi yüzlərlə avtomobili saxlaya bilər
Yağışlı havada qəfil əyləcləmə, ara məsafəsinin düzgün seçilməməsi və yolun hərəkət hissəsində dayanma daha ciddi nəticələr doğura bilər.
Sürücülərdən biri qəfil dayandıqda arxadakı avtomobillər də sürətlərini azaldırlar. Bu proses nəqliyyat axınında dalğavari ləngimə yaradır.
Üstəlik, yol-nəqliyyat hadisəsi baş verdikdə bir zolağın bağlanması belə vəziyyəti ağırlaşdıra bilər.
Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi də yağışlı havalarda sürücüləri sürət həddinə riayət etməyə, ara məsafəsini artırmağa və avtomobillərin texniki vəziyyətini yoxlamağa çağırır.
Xüsusilə su ilə örtülmüş yolda təkərlərin asfaltla təmasının azalması avtomobilin idarəetmədən çıxması təhlükəsini artırır.
Bəs yol təmirləri tıxaca necə təsir edir?
Bakıda nəqliyyat sıxlığını artıran amillərdən biri də təmir işləri zamanı hərəkətin məhdudlaşdırılmasıdır.
Noyabrın 2-də 8 Noyabr prospektində aparılan işlər səhər saatlarında tıxaca səbəb olub.
Açıqlamaya görə, burada Keşlə yağış kollektorunun aşınmış hissələrinin bərpası və möhkəmləndirilməsi həyata keçirilir.
Belə işlər uzunmüddətli perspektivdə suötürücü infrastrukturun yaxşılaşdırılması üçün vacib olsa da, icra dövründə yolların buraxılış qabiliyyətini azalda bilər.
Buna görə təmir işlərinin vaxtının düzgün planlaşdırılması, sürücülərin əvvəlcədən məlumatlandırılması və alternativ marşrutların təşkili xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Bakı bu problemdən necə xilas ola bilər?
Mütəxəssislərin yanaşmalarından çıxan nəticə göstərir ki, yalnız yeni yollar çəkməklə yağışlı hava tıxaclarını tam aradan qaldırmaq mümkün deyil.
Bunun üçün yağış sularının axıdılması sistemlərinin yenilənməsi, mövcud kollektorların saxlanmasına nəzarət, piyada infrastrukturunun yaxşılaşdırılması və ictimai nəqliyyatın daha cəlbedici olması vacibdir.
Avtobus dayanacaqlarının yağışdan qorunması, səkilərdə suyun yığılmasının qarşısının alınması və nəqliyyatın hərəkətinin operativ idarə edilməsi də vəziyyəti yüngülləşdirə bilər.
Azərbaycanda Bakı və Abşeronun yağış və tullantı suları sistemlərinin təkmilləşdirilməsini nəzərdə tutan 2026–2035-ci illər üzrə dövlət proqramı çərçivəsində işlər aparılır.
Lakin bu tədbirlərin real təsirini qiymətləndirmək üçün konkret ərazilərdə subasma hallarının, nəqliyyat gecikmələrinin və görülən işlərin nəticələrinin izlənilməsi lazımdır.
Problem yağışdır, yoxsa şəhərin özü?
Yağış dünyanın bütün böyük şəhərlərində nəqliyyatın hərəkətini ləngidə bilir. Bakı da istisna deyil.
Ancaq adi yağışın belə küçələrdə ciddi problemlər yaratması yalnız sürücülərin davranışı ilə izah edilə bilməz. Burada drenaj infrastrukturu, avtomobil sıxlığı, ictimai nəqliyyat və şəhərsalma həlləri birlikdə rol oynayır.
Əsas məsələ yağışın yağması deyil, şəhərin bu yağışa nə qədər hazır olmasıdır.
Çünki yağışı dayandırmaq mümkün deyil, amma onun hər dəfə Bakının yollarını iflic etməsinin qarşısını almaq mümkündür.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
