Təsəvvür edin, ailə üzvünüz dünyasını dəyişib. Onu son mənzilə yola salmaq üçün bütün hazırlıqlar görülüb. Qohumlar, yaxınlar toplaşıb, dəfn mərasimi başlayır. Ancaq tabut açıldıqda məlum olur ki, içəridəki cəsəd sizin doğmanız deyil. Bəs belə bir dəhşətli səhv baş verərsə, ailə nə etməlidir? Meyitxana əməkdaşları hansı məsuliyyəti daşıyırlar? Artıq dəfn edilmiş şəxsin başqası olduğu üzə çıxarsa, qəbir yenidən açıla bilərmi?
Lent.az xarici ölkələrdə baş vermiş hadisələri və Azərbaycan qanunvericiliyini araşdırıb.
Dəfn mərasimində tabutu açdılar, yad adamla qarşılaşdılar
ABŞ-nin Kaliforniya ştatında 2025-ci ilin oktyabrında baş verən hadisə böyük rezonans doğurub. Los-Ancelesdə 44 yaşlı Cozef Espinozanın dəfn mərasiminə hazırlaşan ailə tabutda tamamilə başqa şəxsin cəsədini görüb.
Yaxınlarının sözlərinə görə, dəfn xidməti əməkdaşları onları başqa otağa yönləndiriblər. Ancaq orada da mərhumun cəsədi olmayıb. Ailə doğmasının meyitinin tapılmasını bir saatdan çox gözləməli olub.
Qohumlar dəfn şirkətini səhlənkarlıqda və mənəvi sarsıntıya səbəb olmaqda ittiham edərək məhkəməyə müraciət ediblər.
Şirkət yaranmış vəziyyəti təşkilati səhvlə izah edib. Hadisə ölümündən sonra belə insanların şəxsiyyətinin düzgün müəyyənləşdirilməsinin nə qədər vacib olduğunu gündəmə gətirib.
Başqa qadını öz nənələri kimi dəfn ediblər
2025-ci ilin mayında ABŞ-nin Corciya ştatında daha bir qalmaqal məhkəmə müstəvisinə çıxarılıb.
İddia ərizəsinə əsasən, 95 yaşında vəfat etmiş Lüsi Consonun ailəsinə dəfn zamanı başqa qadının cəsədi təqdim olunub. Üstəlik, həmin şəxsə mərhumun paltarları geyindirilib.
Ailə səhvin sonradan aşkarlandığını bildirib və dəfn müəssisəsinə qarşı təzminat iddiası qaldırıb.
Bu kimi hadisələr bir sualı aktuallaşdırır: İnsan öz yaxınını səhvən dəfn etdiyini aylar sonra öyrənsə, nə etməlidir?
Azərbaycanda belə hadisə baş versə, ilk addım nə olmalıdır?
Azərbaycanda meyitlərin məhkəmə-tibbi ekspertizası və onlarla bağlı prosedurlar müvafiq normativ sənədlərlə tənzimlənir.
Əgər ailə təhvil verilən cəsədin başqa şəxsə məxsus olduğundan şübhələnirsə, bunu dərhal meyitxananın və ya tibb müəssisəsinin rəhbərliyinə bildirməlidir.
Mərhumun adı, soyadı, ölüm haqqında tibbi sənədləri və meyitin təhvil verilməsi ilə bağlı məlumatların yoxlanılması tələb olunmalıdır.
Məsələ aydınlaşana qədər dəfnin dayandırılması, hadisənin yazılı qeydə alınması və aidiyyəti hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət edilməsi məqsədəuyğundur.
Xüsusilə başqa ailənin meyitinin səhvən təhvil verilməsi ehtimalı varsa, hadisənin yalnız müəssisədaxili izahatla yekunlaşdırılması kifayət etməyə bilər.
Bəs cəsəd artıq dəfn edilibsə?
Azərbaycan Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 237-ci maddəsi cinayət-prosessual araşdırma çərçivəsində meyitin qəbirdən çıxarılması, yəni ekshumasiya prosedurunu tənzimləyir.
Qanuna görə, belə hallarda müstəntiq prokuror qarşısında əsaslandırılmış vəsatət qaldırır, prokuror isə məhkəməyə təqdimat verir. Meyitin qəbirdən çıxarılması yalnız məhkəmə qərarı əsasında həyata keçirilə bilər.
Qanun yaxın qohumların və ya qanuni nümayəndələrin öz istəklərindən asılı olaraq ekshumasiya prosesində iştirakını da nəzərdə tutur.
Meyitin kimliyinin müəyyənləşdirilməsi üçün müvafiq ekspertiza, zərurət olduqda isə DNT müayinəsi aparıla bilər.
Ailə təzminat tələb edə bilərmi?
Belə səhv ailəyə ciddi mənəvi sarsıntı yaşada bilər. İnsanlar yanlış şəxsi dəfn etdiklərini öyrəndikdə ağır psixoloji vəziyyətlə üzləşə bilərlər.
Azərbaycan Mülki Məcəlləsinin 1097-ci maddəsinə əsasən, mülki hüquq pozuntusu nəticəsində vurulan zərərin əvəzinin ödənilməsi tələb edilə bilər.
Ali Məhkəmənin mənəvi zərərlə bağlı izahlarına görə, məhkəmələr şəxsin keçirdiyi iztirabları, hüquqa zidd hərəkəti, təqsiri və səbəbli əlaqəni qiymətləndirirlər.
Deməli, meyitlərin qarışdırılması nəticəsində hüquqları pozulmuş ailə, konkret hadisənin hallarından asılı olaraq, maddi və mənəvi zərərin ödənilməsi üçün məhkəməyə müraciət edə bilər.
Lakin hər səhv avtomatik olaraq cinayət məsuliyyəti və ya təzminat ödənilməsi demək deyil. Bunun üçün faktlar araşdırılmalı, hüquqi əsaslar müəyyənləşdirilməlidir.
Azərbaycanda belə hadisələr olubmu?
Açıq mənbələrdə aparılan araşdırma zamanı Azərbaycanda meyitxanada cəsədlərin qarışdırılması nəticəsində başqa şəxsin səhvən dəfn edildiyini təsdiqləyən etibarlı, konkret hadisə müəyyən edilməyib.
Ölkədə meyitin ailəyə təhvil verilməsi ilə bağlı müxtəlif mübahisələr mediada işıqlandırılsa da, bunları cəsədlərin qarışdırılması ilə eyniləşdirmək doğru olmaz.
Əsas məsələ ölüm faktının rəsmiləşdirilməsindən meyitin yaxınlarına təhvil verilməsinə qədər şəxsiyyətin dəqiq yoxlanılmasıdır.
Çünki belə bir səhv yalnız sənədləşmə problemi deyil. Bu, doğmasını itirən ailənin onsuz da ağır olan kədərini daha da dərinləşdirə biləcək hadisədir.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
