İnsan öldükdən sonra arxasında nə qoyur? Ev, pul, torpaq, zinət əşyaları, yoxsa ömrü boyu gizlətdiyi sirlər? Tarixdə elə vəsiyyətnamələr olub ki, onları oxuyan varislər sevinmək əvəzinə dəhşətə gəliblər. Kimisi övladlarına milyonlarla dolları yalnız müəyyən şərtlərlə verib, kimisi ölümündən sonra cəsədinin sərgilənməsini istəyib, kimisi isə bütün sərvətini tanımadığı insanlara bağışlayıb. Bəzi vəsiyyətlər hətta məhkəmə çəkişmələrinə, ailə qalmaqallarına və illərlə davam edən mübahisələrə səbəb olub.
Lent.az xarici KİV və tarixi sənədlərə istinadən dünyanın ən qəribə və qorxunc vəsiyyətnamələrini təqdim edir.
Öləndən sonra cəsədini stulda oturtmağı tapşırdı
İngilis filosofu Ceremi Bentamın 1832-ci ildə vəfatından əvvəl hazırladığı vəsiyyətnamə tarixin ən qeyri-adi sənədlərindən sayılır.
Filosof ölümündən sonra cəsədinin adi qaydada dəfn edilməsini istəməyib. O, bədəninin elmi məqsədlərlə yarılmasını, skeletinin qorunmasını, öz paltarları geyindirilməklə stulda oturdulmasını və gələcək nəsillərə göstərilməsini tapşırıb.
Ən təəccüblüsü isə odur ki, bu istək həqiqətən yerinə yetirilib.
Bentamın skeleti xüsusi qaydada qorunub, baş hissəsinə isə mumdan hazırlanmış surət yerləşdirilib. Onun qurudulmuş əsl başı ayrıca saxlanılır.
Bu gün filosofun həmin görüntüsü London Universitet Kollecində nümayiş etdirilir.
Bentamın ölümündən sonra dostlarının toplantılarında iştirak etmək istədiyi barədə də məlumatlar var. Lakin onun hər universitet iclasında iştirak etməsi haqqında yayılan məşhur hekayələr tarixi fakt deyil.
Nəvələrinə milyonlar qoydu, amma qəbir ziyarəti şərti ilə
ABŞ-nin məşhur milyarderlərindən Leona Helmsli 2007-ci ildə vəfat etdikdən sonra ailəsini təəccübləndirən vəsiyyətnamə üzə çıxıb.
O, sevimli iti Trablın saxlanılması üçün 12 milyon dollar ayırıb. Ancaq iki nəvəsini mirasdan məhrum edib.
Digər iki nəvəsinə isə milyonlarla dollar qoysa da, bunun müqabilində sərt şərt müəyyənləşdirib.
Onlar atalarının məzarını ildə ən azı bir dəfə ziyarət etməli idilər. Əks halda miraslarını itirmək təhlükəsi ilə üzləşəcəkdilər.
Milyarderin vəsiyyətnaməsində itinin ölümündən sonra onun öz məzarının yaxınlığında dəfn edilməsi də nəzərdə tutulub.
Hadisə ABŞ-də böyük qalmaqala səbəb olub. Sonradan məhkəmə itin saxlanılması üçün ayrılan 12 milyon dolları 2 milyon dollara endirib.
Ölümündən sonra qadınları qəribə yarışa məcbur etdi
Kanadalı varlı hüquqşünas Çarlz Vens Millar 1926-cı ildə vəfat edərkən arxasında inanılmaz vəsiyyətnamə qoyub.
O, sərvətinin əsas hissəsinin ölümündən sonrakı on il ərzində Toronto şəhərində ən çox uşaq dünyaya gətirən qadına və ya qadınlara verilməsini istəyib.
Bu qərar Kanadada böyük səs-küy yaradıb.
Minlərlə insanın diqqətini çəkən hadisə tarixə “Böyük leylək yarışı” adı ilə düşüb.
Maddi vəziyyəti çətin olan ailələr arasında böyük mükafat uğrunda rəqabət yaranıb. Yarış xüsusilə Böyük Depressiya illərinə təsadüf etdiyi üçün ictimai müzakirələrə səbəb olub.
Vəsiyyətnamənin qanuniliyi məhkəmədə mübahisələndirilsə də, Kanada Ali Məhkəməsi 1937-ci ildə onun qüvvədə saxlanılmasına qərar verib.
Milların qəribə arzusu ölümündən illər sonra belə insanların həyatına təsir göstərib.
Tanımadığı 70 nəfəri varis seçdi
Portuqaliyalı Luis Karlos de Noronya Kabral da Kamara isə tamamilə başqa yol seçib.
O, 1988-ci ildə vəsiyyətnamə hazırlayarkən telefon kitabçasından təsadüfi seçdiyi 70 şəxsi öz varisi elan edib.
2001-ci ildə vəfat edən kişinin sərvətinə mənzillər, avtomobil və bank hesabındakı pullar daxil olub.
İllər sonra miras haqqında məktub alan şəxslərin bəziləri buna inanmayıblar. Hətta onlardan biri məktubun dələduzluq məqsədilə göndərildiyini düşünüb.
Maraqlıdır ki, varislərin heç biri onun yaxın qohumu olmayıb. Vəsiyyətin hazırlanmasına şahidlik edən şəxslərdən biri bu qərarın insanları təəccübləndirmək məqsədi daşıdığını ehtimal edib.
Vəsiyyətə etiraz edənlər mirasdan məhrum ediləcəkdi
Dünya şöhrətli amerikalı müğənni Frenk Sinatra da ölümündən sonra ailəsində mübahisə yaranmaması üçün qeyri-adi addım atıb.
1998-ci ildə vəfat edən sənətçinin vəsiyyətnaməsində miras bölgüsünə etiraz edən şəxslərin öz paylarını itirə biləcəkləri barədə şərt yer alıb.
Bu cür müddəalar ABŞ hüquq praktikasında vəsiyyətnaməyə etirazın qarşısını almaq məqsədilə istifadə olunur.
Sinatra varisləri arasında uzun məhkəmə mübahisələrinin yaranmasını istəməsə də, sənədin sərt şərtləri mətbuatın diqqətini çəkib.
Azərbaycanda belə vəsiyyətnamə yazmaq mümkündürmü?
Bəs Azərbaycan vətəndaşı ölümündən sonra varislərinə qəribə şərtlər qoya bilərmi?
Azərbaycan Mülki Məcəlləsinə əsasən, şəxs öz əmlakını qanuni vərəsələrinə və ya başqa şəxslərə vəsiyyət edə, müəyyən öhdəliklərin icrasını tapşıra bilər.
Lakin vəsiyyət azadlığı mütləq deyil.
Mülki Məcəllənin 1193-cü maddəsi vəsiyyət edənin uşaqlarının, valideynlərinin və həyat yoldaşının mirasda məcburi pay hüququnu nəzərdə tutur. Bu hüquq vəsiyyətnamənin məzmunundan asılı olmayaraq qorunur.
Konstitusiya Məhkəməsinin hüquqi mövqeyinə görə, vəsiyyət edən şəxs miras hesabına müəyyən öhdəliklərin yerinə yetirilməsini də tapşıra bilər. Ancaq belə şərtlərin hüquqi qüvvəsi konkret vəziyyət və qanunvericilik əsasında qiymətləndirilməlidir.
Məsələn, Azərbaycanda vəsiyyətnaməyə yazılmış istənilən qəribə tələb avtomatik olaraq icra edilmir. Şərtin qanuna uyğunluğu, digər vərəsələrin hüquqları və mirasın tərkibi nəzərə alınmalıdır.
Ölüm hər şeyi bitirmir?
Tarix göstərir ki, bəzi insanlar sərvətləri üzərində nəzarəti ölümlərindən sonra da davam etdirməyə çalışıblar.
Kimi öz cəsədini sərgilətməyi, kimi varislərinin qəbir ziyarətinə getməsini, kimi isə tanımadığı şəxslərin milyonlarla pul almasını istəyib.
Bu hadisələrin ən maraqlı tərəfi yalnız vəsiyyətnamələrin qəribəliyi deyil. Onların bir çoxunun həqiqətən hüquqi sənəd kimi qəbul edilməsi və ölümündən sonra da insanların həyatına təsir göstərməsidir.
Bəzən insanın son arzusu geridə qalanlar üçün ən böyük sürprizə, hətta illərlə davam edən mübarizəyə çevrilir.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
