Alma dünyanın ən məşhur meyvələrindən biri olsa da, əksəriyyət onun cəmi bir neçə növünün olduğunu düşünür. Halbuki botanika mütəxəssislərinin hesablamalarına görə, dünyada 7500-dən çox alma növü mövcuddur. Supermarketlərdə gördüyümüz almalar isə bu zənginliyin çox kiçik hissəsidir.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, 7500 rəqəmi dəqiq göstərici deyil, ümumi qəbul edilmiş təxmini hesablamadır. Çünki hər il yeni növlər yaradılır, bəziləri isə zamanla yox olur. Bununla belə, alma Yer üzündə ən müxtəlif növlərə malik meyvələrdən biri hesab edilir. Hər alma növü öz dadı, ətri, rəngi, toxuması və istifadə sahəsi ilə fərqlənir. Bəzi almalar təzə yemək üçün daha uyğundur, digərləri şirə, sidr, mürəbbə və ya piroq hazırlanmasında istifadə olunur. Elə növlər var ki, aylarla xarab olmadan saxlanılır, bəziləri isə cəmi bir neçə həftə ərzində keyfiyyətini itirir.
Dünyanın alma istehsalının böyük hissəsi cəmi 10 növün payına düşür
Maraqlıdır ki, dünya üzrə istehsal olunan almaların təxminən 70 faizi cəmi 10 məşhur növdən əldə edilir. Onların arasında Gala, Fuji, Red Delicious, Golden Delicious, Granny Smith, Honeycrisp, Pink Lady, McIntosh, Ambrosia və Empire kimi növlər var. Qalan minlərlə növ isə əsasən yerli və nadir növlərdir. Onlar geniş istehsal üçün əlverişli hesab edilmir. Bunun səbəbi həmin almaların uzun müddət saxlanmaması, daşınma zamanı tez zədələnməsi və ya məhsuldarlığının sabit olmamasıdır.
ABŞ bu sahədə liderlərdən biridir
ABŞ-da təxminən 2500 alma növü yetişdirilir ki, bu da dünya üzrə mövcud olan növlərin təxminən üçdə birini təşkil edir. Ancaq onların yalnız 100-ə yaxını kommersiya məqsədilə satışa çıxarılır. Digər növlər əsasən seleksiyaçıların, fermerlərin və qədim bağların hesabına qorunub saxlanılır.
Niyə mağazalarda eyni almaları görürük?
Supermarketlər ilk növbədə daşınmaya davamlı, uzun müddət xarab olmayan və görünüşü cəlbedici olan növlərə üstünlük verirlər. Dad və ətir isə hər zaman əsas meyar sayılmır. Buna görə də mağazalarda gördüyümüz almaların əksəriyyəti uzunmüddətli saxlanma üçün seçilmiş növlərdir. Halbuki fermer bazarlarında, qədim bağlarda və botanika kolleksiyalarında bal, ananas, hətta qızılgül ətri verən nadir alma növlərinə rast gəlmək mümkündür.
Niyə alma növləri bu qədər çoxdur?
Mütəxəssislər bildirirlər ki, insanlar min illərdir alma yetişdirir. Bu müddət ərzində müxtəlif iqlimlərə, torpaq şəraitinə, dad xüsusiyyətlərinə və istifadə məqsədlərinə uyğun minlərlə yeni növ yaradılıb. Bundan əlavə, alma ağacı asanlıqla çarpaz tozlandığı üçün hər toxum genetik baxımdan fərqli yeni ağac əmələ gətirə bilir. Məhz buna görə də bu gün dünyada minlərlə fərqli alma növü mövcuddur və onların böyük hissəsini adi supermarketlərdə görmək mümkün olmur. Hər bir növ uzun illər aparılan seleksiya işinin nəticəsidir və özünəməxsus dadı ilə seçilir.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
