Bu ölkənin küçələrinə bir milyon ağac əkiləcək: məqsəd nədir?

Ağaclar istilik hissiyatını əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilir, lakin belə bir üsulun həm üstünlükləri, həm də mənfi cəhətləri var. Bir çox meqapolis həddindən artıq istiliklə mübarizə aparmaq üçün yüksək texnologiyalı sistemlərə milyardlarla dollar sərmayə qoyarkən, Sinqapur sadə yolla getdi - kütləvi ağac əkilməsinə üstünlük verdi.

Lent.az xarici mediaya istinaən göstərir ki, sıx kölgə təkcə küçələri daha rahat etmir, həm də hava temperaturunu aşağı sala bilir. Ağaclarla kölgələnən küçələr 0,9–2,6 dərəcə Selsi daha sərin ola bilər. Sinqapur üçün bu, xüsusilə vacibdir, çünki burada istilik həddini aşma göstəricisi orta hesabla 4 dərəcəyə çatır, ən isti saatlarda isə hətta 7 dərəcəni ötə bilər.

Sinqapurda aparılan tədqiqatlar nə göstərdi?

Artıq Sinqapur küçələrində aparılan daha yeni tədqiqatlar bir qədər başqa mənzərə ortaya qoydu.

2024-cü ilin sonlarında alimlər 20 cüt sahəni müqayisə etdilər — birbaşa günəş şüaları altında və ağacların, çətirlərin, avtobus dayanacaqlarının və binaların kölgəsində olanlar. Məlum oldu ki, kölgədə hava temperaturu təxminən 1 dərəcə aşağı düşür, lakin insanlar fərqi qat-qat güclü hiss edirdilər.

Temperaturu, rütubəti, günəş radiasiyasını və havanın hərəkətini nəzərə alan universal istilik iqlimi indeksindən (UTCI) istifadə edən tədqiqatçılar müəyyən etdilər ki, kölgə ətraf mühiti orta hesabla 3,1 dərəcə daha rahat edir. Ağac çətirlərinin ərazinin təxminən 80%-ni örtdüyü rayonlarda təsir 3–5 dərəcəyə çatırdı.

Tədqiqat müəlliflərinin sözlərinə görə, ağaclara abadlıq elementi kimi deyil, xüsusilə açıq havada hər gün çox vaxt keçirən insanlar üçün tamhüquqlu şəhər infrastrukturu kimi baxılmalıdır.

Sinqapurun isti və rütubətli iqlimi üçün yay aylarında potensial enerjiyə qənaət 6–9% qiymətləndirilir. Ər-Riyad və ya Finiks kimi daha quru şəhərlərdə bu göstərici düz 17%-ə çata bilər. Bununla belə, alimlər xəbərdarlıq etdilər: yüksək rütubət şəraitində həddindən artıq çox ağac əks təsir göstərə bilər. Suyunu buxarlandıraraq, bitkilər havanın rütubətini artırır və kondisionerlər onu aradan qaldırmaq üçün əlavə enerji sərf etməli olurlar.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, belə şəhərlərdə optimal ağac örtüyü sahəsi təxminən 40% təşkil edir.

Sinqapur hakimiyyəti miqyaslı yaşıllaşdırma proqramını davam etdirir. "Bir milyon ağac" təşəbbüsü çərçivəsində ölkə bir milyon yeni ağac əkməyi planlaşdırır. Hazırda məqsədə artıq 2027-ci ilin sonuna — ilkin müddətdən üç il əvvəl nail olunacağı gözlənilir.

Lakin mütəxəssislər xatırladırlar ki, effekt dərhal görünməyəcək. Gənc ağacın nəzərəçarpacaq kölgə təmin etməyə qadir çətir formalaşdırması üçün təxminən 10 il lazımdır.

Məhz buna görə də alimlər birləşdirilmiş yanaşma tövsiyə edirlər: ağacları böyüməsini gözləmək mümkün olan yerlərdə əkmək, günəşdən qorunmağa dərhal ehtiyac duyulan yerlərdə isə çətirlərdən və digər süni konstruksiyalardan istifadə etmək.