Telli Borçalıya ithaf

Günel Mövlud
Bəlkə də çoxlarına elə gəlir ki, televiziya, mətbuat bu yazıq müğənnilərin qabırğasına o qədər döşəyib ki, daha deyilməmiş nəsə qalmayıb. Di gəl, bizim «səviyyə mücəssəməsi» olan manıslarımız o qədər rəngarəng, o qədər bitməz-tükənməz bir mövzudu ki, həmişə deyilməmiş, toxunmamış nəsə tapırsan. İstəməsən belə.

Müğənnilərimizin ağıllarına, savadlarına, dünyagörüşlərinə, zövqlərinə toxunmayaq. Çünki olmayan şeydən elə də çox yazmaq olmur.

Amma həmişə ortada olan və heç mövsümü tükənməyən bir şey var ki, bu da onların pisli-yaxşılı mahnılarıdır. Yaxşısı ilə işimiz yox, çünki, yaxşı elə yaxşıdır. Burada daha deyiləsi nə var ki?

Müğənnilərimizin mahnı seçimi bir ayrı aləmdir. Bu öz yerində ki, biz ömründə bircə kitabı axıra qədər oxuyub-qurtarmamış Rəqsanədən və ya Manaf Ağayevdən Federiko Qarsiya Lorkanın, Tomas Eliotun-zadın sözlərinə bəstələnmiş mahnı tələb eləmirik. Eləcənə, Vahid Əzizlə, Nəbi Xəzri ilə, Nüsrət Kəsəmənli ilə, bəd ayaqda lap Vüqar Əhmədlə başlarını girləsələr, şükürlüdü.

Amma müğənnilərin mahnılarının mətni çox vaxt elə vəziyyətdə olur, onların yanında yuxarıda adları sadalanan şairlər adama dahi kimi görünür. Mən heç Rəqsanə, Manaf Ağayev-zad tipli müğənnilərin oxuduqları mahnılardan da danışmıram. Onların mahnılarının mətni nə qədər bəsit, bayağı olsa da, adama təəccüblü gəlmir. Çünki adları çəkilən subyektlər özlərini dartıb, eləmir. Dartırlar e, amma bahalı maşın, bahalı xəz, hədiyyə olunmuş brilyant üzük-zad məsələsində dartırlar. Daha «mənim səviyyəm var», «mən elitayam» kimi səy-səy danışıb, özlərini biabır eləmirlər. Belələri öz istedadlarını, oxuduqlarını da dingilim toylara, həmin toylardakı yekəqarın, bığıburma kişilərə, boyun-boğazı zərgər dükanını xatırladan cantaraq arvadlara hesablayırlar.

Amma sərhədləri və qanunları ATV tərəfindən müəyyənləşən şou-biznesin Allah qoymasa, elə «səviyyəli», «kübar» müğənniləri var ki, özlərini zövq mücəssəməsi hesab eləyir. «Seçimdə ehtiyatlı, repertuarda orijinal»... Bu da həmin zövqlü, səviyyəli müğənnilərin oxuduqları.

Musiqi təhsilini hamının gözünə soxan Lalə Məmmədova:

İndi ki, gəlmisən bu həyatıma,
Bil ki, mənim sənə ehtiyacım var!
Ömrümün günləri səninlə keçir,
Deməli, sənsən həyatım mənim.

Çox gözəl. Lalə xanımın mahnısının qəhrəmanı sözlərini ünvanladığı adama minnət qoyur: ta gəlmisən də həyatıma, əziyyət çəkmisən. Ta indii neynək, bir halda ki, gəlmisən, sənə ehtiyacım var. Özü də «bu həyatıma». Guya ki, bu həyatdan başqa, qəhrəmanın bir neçə həyatı var, ümumiyyətlə, onun həyatları itətökdür. Ən maraqlısı isə qəhrəmanın kəşfidir: əgər onun günləri sevgilisi ilə keçirsə, deməli sevgilisi onun həyatıdır. Ay Allah, bu yekəlikdə adamda, bir damcı da ağıl olsa, nə olardı?

«Əjdaha» Nadir Qafarzadə:

Ay qız, sən şokolad kimisən
Ay qız, sən marmelad kimisən
Ay qız, sən nə yeməlisən!

Dərd bu deyil ki, belə sözlər əjdahaya yaraşmaz. Çünki belə qız tovlamaq əjdaha deyil, çaqqal xasiyyətidir. Məsələ heç bu da deyil ki, mahnının mətni boş, mənasız söz yığınıdır. Məsələ budur: mahnının şairi və bəstəkarı az qala iki ildir ki, bu «şedevr»in müəlliflik hüququ ilə bağlı Nadirlə «Kərbəla qırğınına» çıxıblar. Halbuki, bu mahnının sözlərini yazan adamın abrı olsa, Qafarzadəyə rüşvət verərdi ki, bu sərsəmləmənin sözlərini onun yazdığını heç yerdə deməsin.

Estradanın «qaymaq»larından olan Elnarə. Bir balaca boyu, dam dolusu toyu, yəni iddiası olan, «intellektual müğənni» statusundan İbrahim Borçalı səviyyəsinə düşən bu qıza baxın hələ. Onun son mahnılarından birində adam bu sözlərdən başqa heç nə eşitmir:

Ay qız, oyan!
O artıq sevmir səni!
Ay qız oyan!
Sındıracaq qəlbini
Daşdır onun ürəyi
Aldadacaq başını və s. və ilaxır.

Açığı, məni Elnarənin bu mahnının niyə seçməsindən daha çox, sözlərin yazılma tarixçəsi maraqlandırır. Adam neçə ton spirtli içki qəbul eləməlidir, ya da neçə müddət «mənasızlaşdırılma» kursları keçməlidir ki, belə axmaq-axmaq şeylər yaza bilsin. Çünki eləcənə, durduğun yerdə bu qədər mənasız olmaq mümkün deyil. Hətta çox istəsən belə. Elə mənasızlıq var ki, xüsusi hazırlıq, istedad tələb edir.

Daha bir mənasızlıq nümayişi. Bu dəfə gənclərin sevimlisi Eltondan gəlir:

Ay qız, mənə bax.
Ay sevgilim, mənə bax.
Çox naz etmə mənə bax
Gizlət məni hamıdan
Qoy sənin olum.
Yanında olanda özümü unuduram
Ah nə olsa, həmişə yanında olsan…

Hər şey bir yana, mənim yazığım Eltonun o «sevgilisinə» gəlir. Yazıq qız, Elton zırpılıqda oğlanı harasında gizlətsin? Yenə Ayaz-zad olsaydı, dərd yarıydı. O balacadı, onu paltar dolabına, ya da masanın altına-filan dürtmək olardı, Eltonsa, maşallah, otağın yarısını tutur axı. Adam mahnı oxuyanda da, gərək, razmerinə uyğun oxusun.

Hamısı cəhənnəm, hələ ağbirçəyimiz Flora Kərimova nə oxuyur? Az qala yarım əsrdir ki, Azərbaycan estradasında «avtoritetlik» eləyən qadının oxuduğuna baxın:

Sən mənim günümdəsən
Mən də sənin günündə!

Heç nə. Bundan sonra kimə nə deyəsən?

...elə hamınız bir-birinizin günündəsiniz...

LENT

25 May 2019

Digər xəbərlər >>>