Son illərdə müşahidə olunan dözülməz yay istiləri turistlərin istirahət vərdişlərini dəyişməyə başlayıb. Əgər əvvəllər milyonlarla insan yay aylarında Aralıq dənizi kurortlarını seçirdisə, indi getdikcə daha çox səyahətçi daha sərin istiqamətlərə üstünlük verir.
Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, uzun illər Cənubi Avropada istirahət edən Hayke və Robert Teylor cütlüyü 2022-ci ilin yayında İtaliyada qarşılaşdıqları həddindən artıq isti hava səbəbindən demək olar ki, kirayələdikləri evdən çölə çıxa bilməyiblər.
Bundan sonra onlar yay fəslinin ən isti dövrünü doğma İngiltərədə keçirməyə, cənub ölkələrinə isə yaz və payız aylarında səfər etməyə qərar veriblər.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, istilik dalğaları artıq təkcə yay ayları ilə məhdudlaşmır. Məsələn, 2022-ci ilin may ayında İspaniyada temperatur mövsüm normasından 15 dərəcə yüksək olub. 2023-cü ilin sentyabrında isə Fransadakı güclü istilər reqbi üzrə Dünya Kubokunun keçirilməsinə təsir göstərib. BMT-nin Baş katibi António Guterres bu vəziyyəti şərh edərək bildirib ki, ekstremal istilər artıq nadir hadisə deyil, yeni normaya çevrilib.
BMT-nin İqlim dəyişiklikləri üzrə hökumətlərarası ekspertlər qrupunun məlumatına görə, insan fəaliyyəti qlobal istiləşməyə və ekstremal hava hadisələrinin sayının artmasına birbaşa təsir göstərir. Mütəxəssislər yaxın onilliklərdə havanın daha da isinəcəyini və bunun xüsusilə turizmdən asılı ölkələr üçün ciddi nəticələr yaradacağını qeyd edirlər.
Ən çox təsirlənən bölgələrdən biri Avropadır. Dünya Meteorologiya Təşkilatının məlumatına əsasən, Avropa Yer kürəsində ən sürətlə isinən qitə hesab olunur. Eyni zamanda, qitə dünyanın ən çox turist qəbul edən bölgəsidir. Fransa, İspaniya, İtaliya və Yunanıstan ən populyar turizm istiqamətləri sırasında qalmaqda davam edir.
Bu şəraitdə “sərin istirahət” anlayışı getdikcə daha çox yayılır. Avropa Turizm Komissiyasının hesabatına görə, Finlandiya, Norveç, Polşa və İslandiya kimi Şimali və Şərqi Avropa ölkələri turist axınının ən sürətlə artdığı istiqamətlərə çevrilib. Komissiyanın 2025-ci ildə apardığı araşdırma göstərib ki, avropalıların 81 faizi iqlim dəyişikliyi səbəbindən səyahət planlarını dəyişir.
Respondentlərin 15 faizi daha sərin iqlimə malik ölkələri seçir, 14 faizi isə həddindən artıq isti hava müşahidə olunan bölgələrdən uzaq durmağa çalışır. Böyük turizm şirkətləri də Skandinaviya ölkələrinə marağın artdığını təsdiqləyirlər.
Bununla belə, BMT Turizm Təşkilatının məlumatları göstərir ki, 2025-ci ildə də Fransa 102 milyon, İspaniya isə 96,8 milyon turist qəbul edərək dünyanın ən çox ziyarət edilən ölkələri olaraq qalıblar. İtaliya isə 64,5 milyon turistlə beşinci yerdə qərarlaşıb. Ekspertlər hesab edirlər ki, artım tempi zəifləsə də, turistlərin sayı hələlik azalmır.
Britaniya Turizm Agentlikləri Assosiasiyası isə hesab edir ki, istilik dalğaları yaxın gələcəkdə dünya turizm xəritəsini ciddi şəkildə dəyişdirməyəcək. Təşkilatın nümayəndələrinin sözlərinə görə, insanların əksəriyyəti əvvəlki kimi yay aylarında Aralıq dənizi istiqamətlərinə səyahət etməyə davam edir və daha sərin bölgələrə maraq hələlik ümumi tendensiyaya çevrilməyib.
Bununla yanaşı, isti iqlimə malik ölkələr yaranan vəziyyətə uyğunlaşmağa çalışırlar. Məsələn, İspaniyanın Sevilya şəhərində küçələrdə su püskürtmə sistemləri quraşdırılır, temperaturu azaltmağa kömək edən yeraltı akveduklar yaradılır, bəzi tarixi məkanların iş saatları axşam saatlarına keçirilir, kölgəliklər və yaşıllıq sahələri genişləndirilir.
Eyni zamanda “nokturizm” adlanan yeni tendensiya da populyarlaşır. Bu konsepsiya turistlərin görməli yerləri gecə saatlarında ziyarət etməsini nəzərdə tutur. Bu yanaşma artıq Romanın məşhur Colosseum abidəsində və Acropolis of Athens kompleksində tətbiq edilir.
Şərqi London Universitetinin isti hava üzrə eksperti doktor Mehri Xosravi hesab edir ki, problemin bir hissəsi insanların “isti hava mədəniyyəti”nə kifayət qədər alışmamasıdır. Onun sözlərinə görə, geyim seçimi, gündəlik rejim və digər davranış formaları yüksək temperatur şəraitinə uyğunlaşdırılmalıdır.
Mütəxəssislər gələcəkdə turistlərin səfərlərini daha gec planlaşdıracağını, istirahət vaxtı və istiqamət seçərkən daha çevik davranacağını düşünürlər. Onların fikrincə, bu dəyişikliklər həm turist axınının mövsümlər üzrə daha balanslı bölüşdürülməsinə, həm də məşhur istiqamətlərdə su və səhiyyə kimi resurslara düşən yükün azalmasına kömək edə bilər.
Turizm tendensiyalarını araşdıran Globetrender şirkətinin rəhbəri Ceni Sautan isə hesab edir ki, iqlim dəyişiklikləri insanları daha düşünülmüş və məsuliyyətli səyahətlər etməyə sövq edir. Onun fikrincə, bu proses gələcəkdə daha şüurlu turizm dövrünün formalaşmasına təkan verə bilər.
Hayke Teylor isə bildirib ki, yay mövsümünün ən isti dövründən kənarda səyahət etmək seçilən məkanı daha yaxından tanımağa imkan verir. Onun sözlərinə görə, ilin pik turizm dövründən əvvəl və ya sonra edilən səfərlər həmin yerin real həyatını daha yaxşı görməyə şərait yaradır.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
