Dişləri gündə iki dəfə fırçalamaq çoxlarına yalnız ağız qoxusunun, kariyesin və diş əti problemlərinin qarşısını alan sadə gigiyena qaydası kimi görünür. Ancaq alimlər ağız boşluğunun sağlamlığı ilə ümumi orqanizm arasında daha mürəkkəb əlaqələrin olduğunu bildirirlər. Araşdırmalar ağız boşluğuna düzgün qulluq edilməməsinin ürək-damar xəstəlikləri, diabet və bəzi xərçəng növləri ilə əlaqəli ola biləcəyini göstərir.
Lent.az-ın əməkdaşının bu mövzu ilə bağlı araşdırmasını təqdim edirik:
Ağız sağlamlığı ilə qaraciyər xərçəngi arasında əlaqə
Böyük Britaniyada aparılan genişmiqyaslı araşdırmada 475 mindən çox insanın məlumatları təhlil edilib. İştirakçılar orta hesabla altı il müşahidə altında saxlanılıb. Bu müddətdə 4069 nəfərdə mədə-bağırsaq sisteminin bədxassəli şişləri aşkarlanıb. Xəstələrin 13 faizi diş ətində ağrı, qanama və ya dişlərin laxlaması kimi ağız sağlamlığı problemləri yaşadığını bildirib.
Nəticələr ümumilikdə ağız sağlamlığının zəif olması ilə bütün mədə-bağırsaq xərçəngləri arasında əlaqə göstərməyib. Ancaq hepatosellülyar karsinoma, yəni qaraciyər xərçənginin ən geniş yayılmış forması üzrə diqqətçəkən nəticə əldə edilib. Ağız sağlamlığı zəif olan iştirakçılarda bu xəstəliklə qarşılaşma ehtimalı 75 faiz yüksək olub.
Alimlər xüsusilə vurğulayırlar ki, bu nəticə pis ağız gigiyenasının birbaşa qaraciyər xərçənginə səbəb olduğunu sübut etmir. Araşdırma yalnız bu iki hal arasında statistik əlaqəni göstərir. Siqaret, spirtli içki qəbulu, artıq çəki, qidalanma və sosial-iqtisadi vəziyyət kimi digər amillər də riskə təsir edə bilər.
Ağızdakı bakteriyalar qaraciyərə necə çata bilər?
İnsan ağzında yüzlərlə müxtəlif bakteriya yaşayır. Gigiyena qaydalarına düzgün əməl edilmədikdə zərərli bakteriyaların sayı arta, diş ətində iltihab və qanama yarana bilər. Bu bakteriyaların bir hissəsi qan dövranına və ya həzm sisteminə keçərək orqanizmin başqa nahiyələrinə çata bilər.
Alimlərin diqqət yetirdiyi bakteriyalardan biri “Fusobacterium nucleatum”dur. Bu mikroorqanizm ağız boşluğunda yaşayır və bəzi iltihabi proseslərlə əlaqələndirilir. Sağlam qaraciyər orqanizmə daxil olan bakteriyaların təmizlənməsində mühüm rol oynayır. Qaraciyər hepatit, piylənmə, sirroz və ya digər xəstəliklərdən zərər gördükdə bu funksiyanın zəifləməsi ehtimalı artır.
Mütəxəssislər digər mümkün səbəbin qidalanma ilə bağlı olduğunu düşünürlər. Dişləri laxlayan, diş əti ağrıyan və ya diş itkisi yaşayan insanlar sərt qidalardan uzaq durmağa başlayırlar. Onlar meyvə, tərəvəz və lifli məhsullar əvəzinə çeynənməsi asan, yumşaq və bəzən qida dəyəri aşağı məhsullara üstünlük verirlər. Bu isə uzun müddətdə artıq çəkiyə, vitamin çatışmazlığına və maddələr mübadiləsinin pozulmasına yol aça bilər.
Hansı əlamətləri diqqətdən qaçırmaq olmaz?
Diş fırçalayan zaman davamlı qanama, ağızda sağalmayan yaralar, dişlərin laxlaması, diş ətində şişkinlik, pis ağız qoxusu və çeynəmə zamanı ağrı adi hal hesab edilməməlidir. Bu əlamətlər yarandıqda yalnız daha güclü diş məcunu istifadə etməklə kifayətlənmək olmaz. Stomatoloqa müraciət edərək problemin səbəbini müəyyənləşdirmək lazımdır.
Dişləri necə düzgün qorumaq olar?
Mütəxəssislər dişlərin gündə iki dəfə, hər dəfə ən azı iki dəqiqə yumşaq fırça və flüorlu diş məcunu ilə təmizlənməsini məsləhət görürlər. Dişlərin arasındakı qida qalıqlarını təmizləmək üçün diş sapından və ya xüsusi ara fırçalarından istifadə etmək də vacibdir.
Şəkərli içkilərin və şirniyyatların qəbulunu azaltmaq, siqaretdən uzaq durmaq, spirtli içkiləri məhdudlaşdırmaq və balanslı qidalanmaq həm ağız boşluğunun, həm də qaraciyərin qorunmasına kömək edir. İldə ən azı bir-iki dəfə stomatoloq müayinəsindən keçmək isə problemləri ağrı başlamadan aşkarlamağa imkan verir.
Sağlam dişlər yalnız gözəl təbəssüm demək deyil. Ağız boşluğu orqanizmin ümumi vəziyyətini əks etdirən mühüm göstəricilərdən biridir. Buna görə gündə bir neçə dəqiqə vaxt aparan diş təmizliyi uzunmüddətli sağlamlıq üçün ciddi əhəmiyyət daşıyır.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
