Uşaq bağçalarına qeydiyyatın başlanması ilə minlərlə valideyn yenidən eyni sual qarşısında qalıb: övladımı günün böyük hissəsini keçirəcəyi müəssisəyə etibar edə bilərəmmi? Bağçanın təmirli otaqları, bahalı oyuncaqları və sosial şəbəkələrdəki rəngarəng görüntüləri uşağın təhlükəsizliyinə tam zəmanət vermir. Əsas məsələ müəssisədə uşaqlarla necə davranılması, əməkdaşların peşəkarlığı və mümkün zorakılıq hallarına nəzarət mexanizminin işləyib-işləməməsidir.
Lent.az-ın əməkdaşının bu mövzu ilə bağlı araşdırmasını təqdim edirik:
Azərbaycanda bağçada uşağın təhlükəsizliyinə görə, məsuliyyət yalnız tərbiyəçinin üzərinə düşmür. “Məktəbəqədər təhsil haqqında” Qanuna əsasən, uşağın sağlamlığının qorunması, təhlükəsiz və mənəvi-psixoloji baxımdan sağlam mühitdə təhsil alması təmin edilməlidir. Bu öhdəlik müəssisə rəhbərliyini, tərbiyəçi-müəllimləri, dayələri və uşağa nəzarət edən digər əməkdaşları əhatə edir.
Son illərdə sosial şəbəkələrdə müxtəlif bağçalarda uşaqlara qarşı kobud davranıldığı, azyaşlıların döyüldüyü və ya nəzarətsiz qalaraq xəsarət aldığı barədə iddialar yayılıb. Bəzi hallarda araşdırma başlanıb, digərlərində isə bağça rəhbərliyi ittihamları qəbul etməyib. Ayrı-ayrı hadisələr bütün bağçaların təhlükəli olduğunu göstərməsə də, sistemdə şəffaflığın və effektiv nəzarətin nə qədər vacib olduğunu üzə çıxarır.
Dövlət bağçalarında əsas məsuliyyət müəssisənin rəhbərliyinin və uşağa bilavasitə nəzarət edən əməkdaşların üzərinə düşür. Bu müəssisələrin fəaliyyətinə təhsili idarə edən dövlət qurumları nəzarət edir. Direktor işçilərin seçilməsi, vəzifələrin düzgün bölüşdürülməsi, təhlükəsiz mühitin yaradılması və daxil olan şikayətlərin araşdırılması üçün cavabdehdir. Tərbiyəçi və ya dayənin uşağa fiziki, emosional və psixoloji təzyiq göstərməsi isə həmin şəxsin fərdi məsuliyyətini də yarada bilər.
Özəl bağçada ödəniş edilməsi uşağın avtomatik olaraq daha güvənli olması demək deyil. Özəl məktəbəqədər təhsil müəssisəsi lisenziya əsasında fəaliyyət göstərməli, dövlət standartlarına və sanitariya-təhlükəsizlik tələblərinə əməl etməlidir. Valideynlə özəl bağça arasındakı münasibətlər müqavilə ilə tənzimlənir. Buna görə valideyn müqaviləni imzalamazdan əvvəl təhlükəsizlik, videomüşahidə, tibbi yardım, uşağın kimə təhvil verilməsi və hadisə zamanı məlumatlandırma qaydalarını diqqətlə oxumalıdır.
Bağçada zorakılıq baş verərsə, məsuliyyət hadisənin xarakterindən asılı olaraq bölünür. Uşağa şiddət göstərən əməkdaş intizam, inzibati və ya cinayət məsuliyyətinə cəlb edilə bilər. Rəhbərlik hadisəni gizlədibsə, nəzarəti lazımi səviyyədə təşkil etməyibsə və ya təhlükə barədə məlumatlı olduğu halda tədbir görməyibsə, onun da məsuliyyəti araşdırılır. Uşağa dəymiş fiziki və mənəvi zərərə görə bağçadan təzminat tələb edilməsi də mümkündür.
Valideyn şübhəli vəziyyətlə üzləşdikdə yalnız bağça rəhbərliyinin şifahi izahı ilə kifayətlənməməlidir. Uşağın bədənində xəsarət varsa, həmin izlər foto və video ilə qeydə alınmalı, azyaşlı tibbi müayinədən keçirilməli və həkim rəyi alınmalıdır. Kamera görüntülərinin silinməməsi üçün dərhal yazılı müraciət etmək vacibdir. Zorakılıq ehtimalı ciddi olduqda polisə, prokurorluğa, təhsili idarə edən qurumlara və Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinə müraciət edilə bilər.
Bəs valideyn bağça seçərkən nəyə baxmalıdır? İlk növbədə özəl müəssisənin lisenziyasını, tərbiyəçilərin təcrübəsini, qruplardakı uşaq sayını, kameraların işlək olub-olmadığını və görüntülərin nə qədər saxlanıldığını soruşmalıdır. Uşaqların tək qalmasına yol verilib-verilmədiyi, sanitar qovşaqların təhlükəsizliyi, giriş-çıxış nəzarəti və fövqəladə vəziyyət planı da yoxlanılmalıdır.
Ən mühüm xəbərdarlığı isə uşağın davranışı verə bilər. Bağçaya getməkdən qəfil imtina, gecə qorxuları, aqressiya, içinəqapanma, müəyyən əməkdaşın adını eşidəndə narahatlıq və səbəbi izah olunmayan xəsarətlər diqqətdən yayınmamalıdır. Lakin uşağı yönləndirən suallarla sorğu-suala çəkmək əvəzinə, sakit danışmaq və zərurət yaranarsa, uşaq psixoloquna müraciət etmək daha doğrudur.
Qanun uşağı qoruyur, amma təhlükəsizliyin real təminatı yalnız sənədlərlə mümkün deyil. İşlək videomüşahidə, peşəkar personal, xəbərdarlığa operativ reaksiya və valideynlə açıq ünsiyyət olmadan ən bahalı bağça belə etibarlı sayıla bilməz. Valideynin tələbkar olması müdaxilə deyil – uşağın təhlükəsizliyini qorumaq hüququdur.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
