Yay tətili çoxları üçün dəniz, günəş, səyahət və istirahət deməkdir. Ancaq diqqətsiz verilən bir qərar, təhlükəli yerdə çəkilən foto və ya sükan arxasında bir neçə saniyəlik yuxulama ailənin səbirsizliklə gözlədiyi tətili faciəyə çevirə bilər. Hər il dünyanın müxtəlif ölkələrində minlərlə insan məhz istirahət zamanı qarşılaşdığı hadisələr nəticəsində həyatını itirir.
Lent.az-ın əməkdaşının bu mövzu ilə bağlı araşdırmasını təqdim edirik:
Tətildə baş verən faciələrin böyük hissəsi gözlənilməz görünsə də, əslində onların əksəriyyətinin arxasında oxşar səbəblər dayanır: təhlükənin düzgün qiymətləndirilməməsi, qaydalara əməl olunmaması və “mənim başıma gəlməz” düşüncəsi.
Yay aylarının ən böyük təhlükəsi suda boğulmadır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, dünyada hər il təxminən 300 min insan boğularaq həyatını itirir. Ölənlərin böyük hissəsini uşaqlar və gənclər təşkil edir. Beş yaşadək uşaqlar bütün boğulma hallarının təxminən dörddəbirinin payına düşür.
Boğulma hadisələri yalnız üzməyi bacarmayan insanların başına gəlmir. Yaxşı üzənlər də güclü axın, qəfil dərinlik, ayaqda yaranan qıcolma, dalğa və yorğunluq səbəbindən təhlükə ilə üzləşə bilirlər. Spirtli içkidən sonra suya girmək isə məsafəni və riski düzgün qiymətləndirmə qabiliyyətini zəiflədir.
Azərbaycanda da yay mövsümündə belə hadisələrə tez-tez rast gəlinir. Fövqəladə Hallar Nazirliyi 2026-cı il iyunun 1-dən 19-dək çimərlik üçün nəzərdə tutulmayan su hövzələrində 12 nəfərin boğulduğunu açıqlayıb. Nazirlik kanallarda, çaylarda, suvarma arxlarında və nəzarətsiz göllərdə çimməyin təhlükəli olduğunu dəfələrlə xatırladıb.
Xəzər sahilində də ən ciddi risklər xilasedicilərin olmadığı ərazilərdə yaranır. Küləkli havada dənizə girmək, müəyyənləşdirilən sərhədi keçmək, uşaqları nəzarətsiz qoymaq və gecə saatlarında çimmək faciəyə aparan əsas davranışlar sırasındadır. Sahildə oturan valideynin telefona baxdığı bir neçə dəqiqə belə azyaşlı üçün həlledici ola bilər.
Tətilin digər görünməyən təhlükəsi uzun avtomobil səfərləridir. İnsanlar gecə yola çıxaraq tıxacdan və istidən qaçmağa çalışırlar. Lakin yorğun sürücü bəzən sərxoş sürücü qədər təhlükəli ola bilər. Uzun yol, yuxusuzluq, yüksək sürət və mobil telefondan istifadə xüsusilə rayonlara və istirahət mərkəzlərinə gedən yollarda qəza ehtimalını artırır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına görə, yol-nəqliyyat hadisələri hər il dünyada təxminən 1,16 milyon insanın ölümünə səbəb olur.
Son illərdə “ideal tətil fotosu” arzusu da ayrıca təhlükəyə çevrilib. Uçurumun kənarında dayanmaq, qayaya çıxmaq, hərəkətdə olan qatarın yaxınlığında görüntü çəkmək və qadağan olunmuş əraziyə daxil olmaq sosial şəbəkədə bir neçə saniyəlik diqqət qazandıra bilər. Ancaq tarazlığın itirilməsi və ya bir anlıq diqqətsizlik geri dönüşü olmayan nəticə yaradır. Təhlükəli yerdə foto çəkərkən insanın diqqəti ətraf mühitdən çox telefon ekranına yönəlir.
Dağ və meşə səfərlərində yolu azmaq, hava proqnozunu nəzərə almamaq və lazımi avadanlıq götürməmək də təhlükəlidir. Azərbaycanda Şahdağ, Quba, Qusar, Qəbələ, Şəki, Lerik və digər turizm bölgələrinə gedən şəxslər bəzən hazırlıq səviyyələrinə uyğun olmayan marşrut seçirlər. Günəşli başlayan hava qısa müddətdə yağışa və dumana çevrilə, mobil rabitə isə ucqar ərazilərdə kəsilə bilər.
İstidən yaranan təhlükə də çox vaxt lazımınca qiymətləndirilmir. Günvurma sadəcə başağrısı və halsızlıq deyil. Bədən temperaturunun nəzarətdən çıxması orqanların fəaliyyətini poza və ölümə səbəb ola bilər. Ürək-damar xəstələri, yaşlılar, körpələr və açıq havada işləyənlər daha yüksək risk altındadır. İsti havada avtomobildə saxlanılan uşaq üçün isə qapalı salon qısa müddətdə ölümcül məkana çevrilə bilər.
Tətili təhlükəsiz keçirmək üçün möcüzəvi qaydalara ehtiyac yoxdur. Nəzarət olunan çimərliyi seçmək, uşağı sudan bir an belə gözdən qoymamaq, yorğun halda avtomobil sürməmək, hava proqnozunu yoxlamaq və riskli foto üçün həyatını təhlükəyə atmamaq kifayətdir. Çünki faciə çox vaxt böyük səhvdən deyil, kiçik ehtiyatsızlıqların birləşməsindən başlayır.
İnsan tətilə xatirə toplamaq üçün gedir. Ən vacib məsələ isə həmin xatirələrlə birlikdə evə sağ-salamat qayıtmaqdır.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
