Milyonlarla dollarınız olsa, istədiyiniz hər şeyi ala bilərsinizmi? Cavab təəccüblüdür: yox. Dünyada elə saatlar, avtomobillər, qiymətli daşlar və tarixi əşyalar var ki, onların əsas dəyəri qiymətindən deyil, sayından gəlir. Bəzilərindən cəmi bir ədəd hazırlanıb, digərlərinin isə analoqu muzeylərdən və şəxsi kolleksiyalardan kənara çıxmır.
Lent.az dünyada yalnız bir və ya bir neçə nüsxəsi olan, milyonçuların belə istədikləri zaman ala bilmədikləri əşyaları araşdırıb.
33 milyon dollarlıq saat – ikincisi yoxdur
Siyahının ən maraqlı əşyalarından biri Patek Philippe Grandmaster Chime Ref. 6300A saatıdır.
2019-cu ildə Cenevrədə keçirilən “Only Watch” xeyriyyə hərracında bu saat 31 milyon İsveçrə frankına – həmin dövrün hesablaması ilə 33,6 milyon dollara satılıb. Guinness World Records onu hərracda satılmış ən bahalı saat kimi qeydə alıb.
Amma qiymətindən daha maraqlısı onun yalnız bir ədəd hazırlanmasıdır. Paslanmayan poladdan hazırlanan xüsusi versiyanın siferblatlarından birində hətta “The Only One” – “Yeganə” ifadəsi yerləşdirilib.
Bu o deməkdir ki, dünyanın ən varlı adamlarından biri sabah mağazaya girib eyni saatdan sifariş vermək istəsə belə, həmin tarixi nümunənin ikincisini ala bilməz.
71 milyon dollarlıq çəhrayı daş
Adi almazın özü bahalıdır. Təbii çəhrayı almaz isə tamam başqa kateqoriyadır.
59,6 karatlıq CTF Pink Star indiyədək hərracda satılmış ən bahalı qiymətli daşlardan biridir. O, 2017-ci ildə Honkonqda 71,2 milyon dollara satılıb. Daşı Chow Tai Fook Enterprises alıb.
Almaz 1999-cu ildə Afrikada çıxarılanda 132,5 karat ağırlığında olub. Onun kəsilməsi və cilalanması iki il çəkib.
Belə daşların maraqlı xüsusiyyəti odur ki, onları fabrikdə yenidən istehsal etmək mümkün deyil. Təbiətin milyonlarla il ərzində yaratdığı rəng, ölçü və keyfiyyət kombinasiyasının eynisinin yenidən tapılacağına heç bir zəmanət yoxdur.
Milyonlarınız olsa da, bu “Rolls-Royce”u ala bilməzsiniz
Nadir əşyanın dəyərini bəzən onun sahibi yaradır.
“The Beatles” qrupunun əfsanəvi üzvü Con Lennonun 1965-ci il Rolls-Royce Phantom V avtomobili bunun ən yaxşı nümunələrindəndir. Lennon avtomobilin kuzovunu qeyri-adi psixodelik naxışlarla bəzətdirmişdi.
1985-ci ildə avtomobil Sotheby's hərracında 2 milyon 229 min dollara satılıb və pop-mədəniyyət memorabilia rekordlarından birinə çevrilib.
Burada milyonlarla dolların qarşılığında sadəcə köhnə avtomobil alınmayıb. Alıcı “The Beatles” tarixinin təkrarlanması mümkün olmayan bir hissəsinə sahib olub.
55 milyon dollarlıq saat var, amma satışda deyil
Dünyanın ən bahalı saatlarından danışarkən Graff Diamonds Hallucination da xüsusi yer tutur.
Bu saatın qiyməti təxminən 55 milyon dollar olaraq göstərilir. Onu qeyri-adi edən mexanizmdən çox üzərindəki müxtəlif rəngli nadir almazlardır. Ancaq Patek Philippe-dən fərqli olaraq, 55 milyon dollar burada hərracda ödənilmiş məbləğ deyil, istehsalçı tərəfindən verilmiş qiymətləndirmədir.
Belə əşyaların sahibliyində maraqlı paradoks yaranır: pulunuz onun qiymətini ödəməyə çata bilər, amma sahibi satmaq istəmirsə, sərvətinizin böyüklüyünün heç bir əhəmiyyəti qalmır.
Dünyada cəmi bir dənə olan əşya niyə bu qədər bahalaşır?
Lüks bazarında “məhdud buraxılış” xüsusi marketinq vasitəsidir. Bir məhsuldan 10 min deyil, 100 ədəd hazırlananda onun cazibəsi artır. Say 10-a düşəndə kolleksiya predmetinə çevrilir. Cəmi bir ədəd hazırlananda isə adi qiymət müqayisəsi mənasını itirməyə başlayır.
Belə əşyaların qiymətini materialından daha çox tarixçəsi, əvvəlki sahibi, sənətkarı, istehsal sayı və təkrarının mümkün olub-olmaması müəyyənləşdirir.
Məsələn, Patek Philippe saatına verilən 33 milyon dolları onun poladının qiyməti ilə izah etmək mümkün deyil. Alıcı əslində poladı deyil, “dünyada bundan yalnız bir dənə var” statusunu alıb.
Azərbaycanda da analoqu olmayan xəzinələr var
Bu anlayış yalnız milyarderlərin avtomobilləri və saatları ilə məhdudlaşmır. Azərbaycanda da pulla ölçülməsi çətin olan nadir əşyalar qorunur.
Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin kolleksiyasında Bakı xanlığının bayrağı və Bakı qalasının qapılarının gümüş açarları kimi nadir tarixi eksponatlar mövcuddur. Muzey həmçinin “Qafqazın müdafiəsinə görə” 1 nömrəli medalı öz qiymətli eksponatları sırasında göstərir.
Azərbaycan Milli Xalça Muzeyində isə əsrlər əvvələ aid nadir xalçalar qorunur. Muzey haqqında materiallarda XVII əsrə aid “Ovçuluq” Təbriz xalçasının fraqmenti kolleksiyanın ən qədim xalça sənəti nümunələrindən biri kimi göstərilir. XVIII əsrdə Bakının Xilə kəndində toxunmuş “Xilə Əfşan” da qiymətli eksponatlardandır.
Xüsusilə XVII əsrə aid “Şamaxı” xalçası maraqlıdır. Bu tip xalçaların çoxunun dövrümüzə yalnız fraqmentlər şəklində çatdığı, “Şamaxı”nın isə bütöv qalmasının onu son dərəcə qiymətli tapıntıya çevirdiyi bildirilir. Xalça 2017-ci ildə xarici hərracdan alınaraq Azərbaycana qaytarılıb.
Ən böyük lüks bəzən qiymət deyil
Nəticədə dünyanın ən nadir əşyalarının ortaq bir xüsusiyyəti var: onların dəyərini yalnız pul müəyyən etmir.
Bir milyarderin 50 milyon dollarlıq avtomobili ola bilər və sabah başqa milyarder eyni modeldən sifariş edə bilər. Amma dünyada yalnız bir ədəd mövcud olan saatın, tarixi avtomobilin və ya yüzilliklərdən sağ çıxmış sənət əsərinin sahibi olmaq tamam başqa anlayışdır.
Əslində ən bahalı əşyaların bir hissəsinin qiyməti belə yoxdur. Çünki muzey kolleksiyasında qorunan milli tarixi irs satışa çıxarılmır. Bəzən dünyanın bütün pullarına sahib olmaq belə bir əşyaya sahib olmaq üçün kifayət etmir.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
